Dokter Ted van Iersel.
Foto: Lin Woldendorp
Het is 10 december 2024. Ik zit in het vliegtuig naar Zuid-Afrika met de Koninklijke Blauwe Luchtvaartmaatschappij.
Terwijl in etappes eten en drinken wordt uitgeserveerd, moet ik ineens denken aan een artikel uit het Parool van begin 2017: ‘Amsterdam Centraal Station lijkt op een snackbar met af en toe een trein.’ Een soort vreetschuur waar toevallig ook treinen stoppen. In de lucht blijkt dat niet anders.
„Meneer, wilt u Fanta, Cola of Sprite? Of liever iets met alcohol? En wilt u de vleesmaaltijd of de kaaspasta?” Dat laatste klinkt bijna als vooruitgang. Vegetarisch. Tot je beseft dat het in essentie een ultra-bewerkte vettige maaltijd is met een overgedoseerde portie zout, geserveerd met frisdrank. Hoogstwaarschijnlijk in een verpakking die langer meegaat dan het vliegtuig zelf.
Waar ik nog in een naïeve bui had gedacht dat de voedingsindustrie het luchtruim misschien had gemist, bleek het tegendeel waar. Het menu bestaat vrijwel volledig uit: vlees, koolhydraten, suiker en zout. Als ik om water vraag, volgt de verbaasde wedervraag: „Wilt u dan echt niets anders?”
Gezond doen een soort hobby
Steeds vaker denk ik dat we als collectief zijn vergeten wat normaal is. „Jeetje, wat doe jij gezond.” Misschien moeten we niet gezonder worden, misschien moeten we normaal opnieuw definiëren. Gezond zijn en doen lijkt nu meer een soort hobby voor de mensen die daar mee bezig zijn, dan iets waar mensen respect voor hebben.
Is het echt zo moeilijk om in een vliegtuig een gezonde maaltijd te serveren? Is het duurder? Of, en dat is misschien de echte vraag, willen we het om welke reden dan ook niet? Diezelfde vraag wordt over het onderwerp klimaat behandeld in het tv-programma Wat houdt ons tegen? van de NPO (HUMAN). Waarom stellen we ons die vraag niet vaker op het gebied van gezondheid?
Want wat houdt ons eigenlijk tegen om gezonder, of normaler, te worden met elkaar? Welke krachten houden de voortdurende laaggradige vergiftiging van onze samenleving in stand? Waar we overigens grotendeels als bevolking vrijwillig aan meedoen.
Wie denkt dat deze column alleen over vliegen gaat, vergist zich. Dit is geen uitzondering. Dit is de regel. Misschien klink ik wat pessimistisch of zuur. Maar wat ik beschrijf is simpelweg het gevolg van hoe ons prehistorische brein wordt bespeeld: suiker, zout en verzadigd vet. Ooit een overlevingsstrategie, nu een verdienmodel.
Voedingsindustrie: meer bouwmateriaal dan voedsel
Totdat we geld gaan verdienen aan gezondheid in plaats van aan ongezondheid, blijven we waarschijnlijk doorkabbelen richting een WALL-E achtige toekomst. Voortbewegend in rolstoelen, geflankeerd door 1,5 liter cola en snacks die wetenschappelijk meer op bouwmateriaal lijken dan op voedsel. Degene die de oplossing weet, zet graag een stap naar voren.
Voor de volledigheid, mijn eigen bestelling: de Aziatische kipmaaltijd en een Fanta met ijs. Naast de aanbevolen drie liter water op zo’n lange vlucht, wat bijna voelt als een daad van verzet tussen alle suikerrijke- en de alcoholische dranken. Want ja, ook ik heb datzelfde prehistorische brein. En precies daarom is dit probleem zo groot.
Op grote schaal ziek maken
Begrijp me niet verkeerd: niemand bedoelt het kwaad. We hebben met elkaar een cultuur gebouwd. Misschien zelfs een verlengde naoorlogse: mijn oma, getekend door de hongerwinter, zag overvloed als luxe, niet als last. „Mager zijn is slecht”, zei ze altijd. En ze had toen gelijk.
Maar weten de bedrijven die frisdrank, ijsjes en andere aantoonbaar ongezonde producten produceren niet allang dat ze mensen op grote schaal ziek maken? En zo ja, zou dat eigenlijk niet strafbaar moeten zijn? Welke verantwoordelijkheid voelen zij naar hun omgeving? Drinkt de directeur van Coca Cola zelf Cola? En zijn kinderen?
Soms raak ik de hoop stiekem een beetje kwijt. Maar zolang we deze vragen blijven stellen, zijn we in elk geval nog niet helemaal verloren.
Ted van Iersel, beter bekend als Dokter Ted, is huisarts in opleiding. Hij werkt in Amsterdam Nieuw-West. Met zijn nuchtere, toegankelijke stijl maakt hij medische kennis begrijpelijk voor een groot publiek en kaart hij scherpe maatschappelijke thema’s aan. Via zijn snelgroeiende Instagramkanaal en zijn podcast Gezonder met Dokter Ted, geeft hij praktische, evidence-based adviezen. Oftewel: op basis van de beste informatie die op dat moment aanwezig is, praat hij je bij over gezondheid en preventie. Als columnist voor Metro brengt hij een frisse, jonge artsenblik op actuele gezondheidskwesties.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
