Nederlanders zijn over het algemeen erg begaan met het klimaat en zetten zich graag in voor duurzaamheid. Maar toch is er iets wat ze tegenhoudt, zo blijkt uit het rapport Aan de slag met gedrag van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR). Veel mensen vinden dat ze vanuit de overheid onvoldoende en verkeerde prikkels krijgen voor duurzaam gedrag.
Volgens Linda Steg, hoogleraar omgevingspsychologie aan de Rijksuniversiteit van Groningen, onderschat de overheid hoeveel zorgen mensen zich zorgen maken over klimaatverandering én hoe groot het draagvlak is voor maatregelen. De Klimaatraad wil dat de overheid duurzaam gedrag nog meer stimuleert en daarnaast stopt met het uitzenden van tegenstrijdige boodschappen. Bijvoorbeeld dat Schiphol mag blijven groeien en dat vliegveld Lelystad opengaat. „Daarmee zeg je eigenlijk: vliegen is normaal”, aldus Steg.
Volgens het rapport is er op ministeries ook te weinig kennis van gedragsonderzoek. Mensen zouden minder eenzijdig gericht zijn op hun eigen portemonnee dan de overheid denkt. „Mensen worden niet puur gedreven door eigenbelang en geld. Ze kiezen bijvoorbeeld niet standaard de optie met de grootste (financiële) voordelen, of het hoogste nut voor henzelf. Maar beleidsmakers denken soms dat dit wel zo is.”
Met meer klimaatregelen vanuit de overheid duurzamer
Zo laat het onderzoek duidelijk zien dat mensen ook anderen een goed leven gunnen. Ze willen het klimaat, de natuur en hun leefomgeving beschermen en maken daarom regelmatig duurzame keuzes die meer kosten met zich meebrengen. Ze willen dat de overheid meer klimaatregelen neemt, maar daarbij vinden ze het wel belangrijk dat de grote uitstoters ook worden aangepakt en dat lage inkomensgroep wordt gespaard. Gebeurt dit niet, dan keren mensen zich tegen het overheidsbeleid en tegen veranderingen in het algemeen.
Volgens de raad vinden veel mensen dat de overheid de belangen van gewone burgers uit het oog heeft verloren. Zij vinden het oneerlijk dat lagere inkomensgroepen onevenredig hard worden aangepakt door klimaatmaatregelen. Bijvoorbeeld als het gaat om kosten voor verwarming, vervoer en voeding. En dat terwijl mensen met lage inkomens juist minder vervuilend consumeren dan de hogere inkomens.
Vleestaks en vliegreclames
Opvallend genoeg zouden ook veel mensen duurzamer willen reizen of minder vlees willen eten, maar hekelen ze het gebrek aan betaalbare alternatieven. Ook vinden ze dat het aanbod van vlees en zuivel in supermarkten, restaurants en tankstations nog heel groot is, waardoor het eten ervan ook makkelijker en vanzelfsprekender is. Volgens de raad zou een belasting op dierlijke eiwitten en het verbieden van stunten met vleesprijzen al een groot verschil kunnen maken.
Ook zou het helpen als er minder vaak reclames voorbij komen over verre vliegreizen, iets wat op gespannen voet staat met het klimaatbeleid. „Ik zag dit weekend nog een reclame voor een verre rondreis door Chili van drie weken, met prachtige illustraties”, zegt ze. „Hiermee breng je mensen op ideeën die ze eerst niet hadden. Daarmee beïnvloed je het gedrag van mensen ook.”
Het advies van de raad is dan ook duidelijk: „Neem contraproductieve prikkels weg die mensen stimuleren om gedrag te vertonen dat bijdraagt aan klimaatrisico’s, zoals fossiele subsidies, en reclames en aanbiedingen gericht op consumptie van onder meer vlees, zuivel, benzineauto’s en vliegreizen.”
Kleine tip nodig om duurzamer te leven? Met deze kleine handeling bespaar je zo’n 80 euro per jaar.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
