Het Nationale Park De Hoge Veluwe.
Foto: ANP / Jeroen Jumelet
Nederland zet stappen om de uitstoot van stikstof te verminderen, maar het beleid levert nog niet genoeg resultaat op om de natuur daadwerkelijk te herstellen. Dat blijkt uit het rapport Doeltreffendheid en doelmatigheid van geselecteerde stikstofbronmaatregelen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en Wageningen University & Research (WUR).
De onderzoekers concluderen dat de wettelijke doelen voor stikstofreductie waarschijnlijk niet worden gehaald met het huidige beleid. In veel Natura 2000-gebieden komt nog altijd meer stikstof terecht dan de natuur aankan.
Het rapport maakt deel uit van een grote evaluatie van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN). In dat programma probeert de overheid de stikstofuitstoot te verlagen en tegelijkertijd de natuurkwaliteit te verbeteren.
Stikstof daalt, maar niet genoeg
De hoeveelheid stikstof die neerkomt op natuurgebieden in Nederland is de afgelopen jaren wel gedaald. Tussen 2005 en 2023 nam de depositie met ongeveer 32 procent af.
Toch blijft de druk op de natuur groot. In 2023 lag slechts 30 procent van de stikstofgevoelige natuur onder de zogeheten kritische depositiewaarde: de grens waarbij natuur geen schade oploopt. In 2005 was dat nog ongeveer 21 procent.
Voor 2030 heeft Nederland zichzelf een doel gesteld: de helft van de stikstofgevoelige natuur moet dan onder die grens liggen. Volgens de huidige prognoses komt dat percentage echter uit op ongeveer 33 procent. Daarmee lijkt het volgens de onderzoekers zeer onwaarschijnlijk dat de doelstelling wordt gehaald.
Landbouw grootste bron stikstof
De stikstof die in natuurgebieden terechtkomt, komt uit verschillende bronnen. Ongeveer de helft is afkomstig uit de Nederlandse landbouw. Verkeer en vervoer zijn goed voor bijna 12 procent en industrie voor ongeveer 2 procent. Daarnaast komt ongeveer een derde van de stikstof uit het buitenland.
De meeste vermindering van stikstofuitstoot is tot nu toe bereikt via beëindigingsregelingen voor veehouders, zoals de regelingen waarbij boeren vrijwillig kunnen stoppen met hun bedrijf. Andere maatregelen en innovaties in de landbouw leveren voorlopig minder op dan eerder werd verwacht.
Maatregelen in sectoren zoals verkeer, bouw en industrie zijn volgens het rapport grotendeels uitgevoerd.
Natuurherstel vraagt meer dan alleen stikstofbeleid
Volgens de onderzoekers ligt de focus nu vooral op relatief snelle maatregelen om de schade van stikstof te beperken, zoals plaggen of maaien van natuurgebieden. Dat kan op korte termijn helpen, maar is geen structurele oplossing.
Voor echt herstel van de natuur zijn ook andere problemen belangrijk, zoals verdroging van natuurgebieden. Het verhogen van waterstanden of het aanpassen van landbouw rond kwetsbare natuur kan op de lange termijn meer effect hebben, maar zulke maatregelen zijn vaak ingewikkelder en kosten meer tijd.
Beleid moet worden aangepast
Omdat de wettelijke doelen waarschijnlijk niet worden gehaald, zou het programma voor stikstofreductie volgens de regels moeten worden aangepast. Tot nu toe is dat nog niet gebeurd.
De onderzoekers pleiten daarom voor een bredere aanpak, waarin stikstofreductie wordt gecombineerd met maatregelen tegen andere druk op de natuur. Ook betere samenwerking tussen overheid, landbouw en natuurbeheerders is volgens hen nodig.
Zonder extra stappen blijft het risico bestaan dat de natuur verder achteruitgaat, met gevolgen voor biodiversiteit, waterkwaliteit en bijvoorbeeld bouwprojecten die nu al vastlopen door de stikstofproblematiek.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
