Voor het eerst wordt de Nederlandse Staat juridisch aansprakelijk gesteld voor de lange wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg (ggz).
Volgens initiatiefnemers schiet de overheid tekort in het garanderen van het recht op passende zorg, vooral voor mensen met zware psychische aandoeningen.
De te lange wachtlijsten van de ggz
De zaak is aangespannen door Stichting Recht op ggz, een actiegroep van zorgmedewerkers en (oud-)patiënten. Na twee jaar voorbereiding ligt er nu een dagvaarding, waarin wordt geëist dat de Staat ingrijpt. De wachtlijsten zijn volgens de stichting zo lang dat fundamentele mensenrechten in het geding zijn.
Begin dit jaar bleek dat het aantal mensen op de wachtlijst vorig jaar opnieuw is gestegen. Inmiddels staan meer dan 100.000 mensen op een wachtlijst. Van hen wachten 48.368 mensen langer dan de afgesproken maximale wachttijd van 14 weken. Dat is een stijging van 35 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Kwetsbare groep het hardst geraakt
Vooral mensen met ernstige psychische aandoeningen ondervinden de gevolgen. Het gaat om naar schatting 200.000 tot 300.000 patiënten met bijvoorbeeld schizofrenie, depressie, eetstoornissen of complex trauma. Velen van hen hebben langdurige of zelfs levenslange zorg nodig.
Volgens de stichting wachten tienduizenden mensen op hulp die er simpelweg niet is. Dat brengt risico’s met zich mee, zoals verergering van klachten of crisissituaties.
Psychiater Manon Kleijweg, betrokken bij de stichting, noemt het in gesprek met Trouw, wrang dat juist de meest kwetsbare groep het moeilijkst toegang krijgt tot zorg. Omdat de overheid verantwoordelijk is voor het zorgstelsel, is het volgens haar logisch om de Staat hierop aan te spreken.
Rechtszaak richt zich bewust op overheid
Hoewel er ook kritiek is op zorgverzekeraars en instellingen, richt de rechtszaak zich bewust op de overheid. Die bepaalt volgens de initiatiefnemers de regels en financiering van het systeem.
Door concurrentie tussen zorgaanbieders zou het voor hen minder aantrekkelijk zijn om complexe patiënten te behandelen. De stichting pleit daarom voor een andere financiering, rechtstreeks vanuit de begroting van het ministerie van Volksgezondheid.
Overheid faalt in het toezicht op de ggz
Ook experts zien de zaak als belangrijk. Hoogleraar gezondheidsrecht Martin Buijsen noemt de situatie „een van de grootste problemen in de Nederlandse zorg”. Volgens hem faalt de overheid onder meer in het toezicht op de sector.
Al in 2005 werd afgesproken dat patiënten maximaal 14 weken op zorg mogen wachten, de zogeheten Treeknormen. In de praktijk worden die normen regelmatig overschreden. Volgens Buijsen had de overheid via toezichthouder Nederlandse Zorgautoriteit harder kunnen ingrijpen.
Beroep op mensenrechten
De stichting baseert zich in de rechtszaak ook op mensenrechten. Het recht op gezondheid is internationaal vastgelegd, en Nederland heeft zich daaraan verbonden.
Volgens experts betekent dat niet dat het zorgstelsel niet mag veranderen, maar wel dat de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg niet mogen verslechteren. Juist daar wringt het nu, stellen de initiatiefnemers.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
