Van varkensstallen tot wereldhandel. Dat is de rake ondertitel van de docu-serie Snoepjes over xtc-pillen, die vanaf vandaag op CANAL+ te zien is. Waar die varkensstallen stonden en staan? In Brabant. Daar werd de enorme productie van de beroemde partypil geboren, net als de georganiseerde misdaad trouwens.
CANAL+ stelt de eerste Nederlandse true-crimereeks over xtc-pillen te hebben gemaakt, waarin de belangrijke spelers openlijk over hun activiteiten en de opkomst van een hele drugsindustrie praten. Reden voor Metro om alvast te kijken voor tv-rubriek Blik op de Buis.
Van Undercover tot de echte producenten van xtc-pillen
„Brabanders werden heel lang onderschat. Ze werden eerder gezien als een soort boertjes”, hoor je in Snoepjes. Hoe je die mensen vooral niet moet onderschatten, werd ons via een bedacht verhaal voorgeschoteld in een successerie op Netflix, Undercover met Frank Lammers als xtc-koning (en -crimineel) Ferry Bouman.
De daadwerkelijke kopstukken zien we nu in het vierdelige Snoepjes (op dancefeesten werden de partypilletjes vaak als snoepjes uitgedeeld om mensen ‘lekker te maken’, vandaar de naam). Producenten van xtc-pillen konden door de onderschatting lange tijd redelijk onder de radar blijven. En dat terwijl ze toch niet in ondergrondse bunkers hun xtc-pillen aan het draaien en tikken waren. Nee, de productie van de snoepjes gebeurde bijvoorbeeld in varkenstallen. „We hadden ook koeienstallen, maneges en zelfs een struisvogelbedrijf”, vertelt één van hen. De echte Brabantse boeren profiteerden dus volop mee.
Xtc-pillen werden ‘het nieuwe goud’
Vanaf eind jaren 80 deden de xtc-pillen in ons land hun intrede. ‘Het nieuwe goud’, zo werd de drugs al snel genoemd. De opkomst viel gelijk – ook logisch – met de opkomst van housemuziek. „Met een pil op klonk die muziek wél vet”, zegt een feestorganisator die zelf xtc gebruikte. Iedereen moest ze hebben en bestuurders, justitie en politie deden er in het begin niet zo moeilijk over. Tot het maken van al die xtc-pillen als georganiseerde misdaad werd gezien.
De xtc-kopstukken werden ondertussen miljonairs, al eindigden er heel wat in de gevangenis en soms ook in de kist. Amsterdam – en later zo’n beetje de hele aardbol – werd de markt, Brabant de plek van de productie. Dat is overigens nog altijd niet verdwenen. ‘De wereld danst al veertig jaar op Brabantse xtc-pillen’, schreef Panorama niet eens zo lang geleden.
Geen half werk
Bedenker van de serie is misdaadjournalist Jens Olde Kalter. Je ziet hem ook in de true-crimereeks terug. Samen met regisseur Bart van den Aardweg heeft Olde Kalter geen half werk afgeleverd. We horen de werkelijke kopstukken, maar onder meer ook misdaadjournalisten, de genoemde feestorganisator, een toxicoloog en een ex-portier van club Roxy in Amsterdam.
Bovendien kijken oud-minister van Justitie Winnie Sorgdrager en toenmalige officieren van Justitie Monique Klinkenbijl en Cees Spierenburg ‘op hun xtc-tijd terug’. Sorgdrager noemt het landelijke drugsbeleid van de overheid en ook van zichzelf zelfs naïef. „Van hier en daar een pilletje ging het naar steeds meer xtc-pillen. Het duurde echter heel lang tot het bij bestuurders doordrong dat er echt iets aan de hand was.”
Grijnzende varkensmaskers storen
Interessant allemaal, maar er is ook iets aan Snoepjes wat stoort. De werkelijke kopstukken die zich uit durven te spreken, zijn onherkenbaar gemaakt door grijnzende varkenskoppen te dragen. Het valt te begrijpen dat zij niet met hun gezicht in beeld willen, dat wel. Volgens de makers van de docu-serie verwijzen de varkensmaskers symbolisch naar de oorsprong van de handel in varkensstallen. Maar eerlijk? Het leidt af en het ziet er niet uit. Brabant wordt met die vermommingen toch weer even de provincie van het carnaval. Ook de regelmatige tussenshots van varkens in stallen met hard geknor zijn wat irritant.
Maar verder: prima. Die kopstukken aan het woord is zoals gezegd interessant. We horen ‘Aad de kluiskraker’. En ‘Jack de Regelaar’ die zegt: „Op het hoogtepunt draaide ik 1 miljoen xtc-pillen per week.” Hij vond zijn product „leuk en liefdevol”. Dat laatste gold ook een beetje voor Robert Hollemans (zonder masker), aanvankelijk dé xtc-kenner en -maker van Nederland. ‘De gekke professor’ was zijn bijnaam, maar gek was hij allesbehalve. Hollemans merkte: „Iedereen wilde zich goed en gelukkig voelen.” Dat lukte met zijn partydrug. De gekke professor wist dat er pijnstillers waren die schadelijker konden zijn dan xtc-pillen. „Ik zag er geen probleem in en het geld was interessant.”
Hoe de misdaad echt los ging, zien we ongetwijfeld in de volgende afleveringen. Metro gaat kijken.
Aantal blikken uit 5: 3,5
De eerste aflevering van Snoepjes is nu op CANAL+ te zien. De komende drie vrijdagen volgen de andere afleveringen.
Meer lezen over (nieuwe) programma’s op tv?
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
