De haartransplantatie is tegenwoordig voor menig man een ‘redmiddel’ om hun kaalheid te bestrijden. Dat maakt de cosmetische ingreep razendpopulair en sommigen reizen af naar landen als Turkije om zo’n ingreep voor een betaalbare prijs te ondergaan. Maar lang niet alle haartransplantaties leiden tot een volle haardos en succesverhalen. Nee, Sietske Atsma, patiëntenvertegenwoordiger en expert binnen de cosmetisch sector, belicht ook een minder mooie kant.
In deze welvarende maatschappij vol medische ontwikkelingen en nieuwe behandelmethodes, kun je tegenwoordig als man ook iets aan een kalende bol doen. De haartransplantatie wordt steeds populairder en in landen als Turkije barst het van de klinieken om dit soort ingrepen te faciliteren. Wellicht heb je ook weleens beelden van de zogenoemde ‘Turkish Hairlines’ voorbij zien komen? Waarin een vliegtuig uit Turkije vol zit met mannen met verband op hun hoofd. Eerder maakte Ewout Genemans nog een documentaire over de cosmetische industrie in Turkije en de keerzijde daarvan.
In het kort
- Haartransplantaties worden steeds populairder, vooral in Turkije vanwege lagere kosten en medisch toerisme.
- Sommige mannen ondergaan haartransplantaties zonder daarvoor geschikt te zijn, wat tot complicaties kan leiden.
- Problemen zoals uitputting van het donorgebied en onnatuurlijke resultaten komen regelmatig voor.
- Social media beïnvloedt jonge mannen om ingrepen te overwegen, maar zij zijn kwetsbaar en slecht geïnformeerd.
- Bijwerkingen variëren van zwelling tot ernstige complicaties; soms leidt een ingreep zelfs tot overlijden.
- Atsma benadrukt dat grondig onderzoek en een medische gezondheidscheck cruciaal zijn vóór een beslissing.
Atsma is patiëntenvertegenwoordiger, vertrouwenspersoon en oprichter van het online platform Wie Mooi Wil Zijn. Ook is ze verbonden aan Expertisegroep Cosmetische Ingrepen, bedoeld om onderzoek naar de normalisering en de maatschappelijke impact van cosmetische ingrepen te bevorderen.
Atsma: „Ik ben geen arts, maar ik help als patiëntenvertegenwoordiger patiënten met problemen en klachten na een cosmetische ingreep. Het is de dermatoloog die de medische kant daarvan bekijkt. De dermatoloog behandelt de huid en alles wat daaraan vastzit. Daar valt het onderwerp haaruitval ook onder. Een haartransplantatie moet worden uitgevoerd door een (basis)arts, maar er zijn ook trichologen die zich bezighouden met haartuitval. Die hebben over het algemeen veel expertise over haar, maar een tricholoog is geen beschermde titel. Iedereen kan zich in principe tricholoog noemen.”
De cosmetisch kenner legt uit dat sommige mannen haar benaderen met hun vragen en problemen over haartransplantaties. „Het is een kleiner percentage, omdat vrouwen mij toch makkelijker vinden. Maar de problemen rondom haartransplantaties manifesteren zich vaak pas veel later. De haartransplantatie wordt genormaliseerd. Net als bij bepaalde cosmetische ingrepen bij vrouwen, zoals de Brazilian Butt Lift (BBL) of liposuctie, worden vooral jonge mannen via social media ‘geinfluenced’ tot haartransplantaties. Maar die groep is tegelijkertijd ook kwetsbaar en niet altijd goed geïnformeerd.”
Keerzijde van haartransplantaties
„Het lastige aan een ingreep doen in het buitenland, bijvoorbeeld in Turkije, is dat het moeilijker is om in te schatten of je een goede arts of kliniek hebt gevonden”, vertelt Atsma verder. „Wat je ziet, is dat veel mannen een haartransplantatie ondergaan, zonder dat zij daar eigenlijk een geschikte kandidaat voor zijn.”
Atsma legt uit dat er normaal gesproken een medisch traject aan zo’n transplantatie vooraf gaat. „Daarin wordt ook de impact op de gezondheid meegewogen. Een patiënt gaat naar de huisarts, gaat in gesprek, het persoonlijke zorgtraject wordt gemonitord en daarna belandt de patiënt bij een dermatoloog. De dermatoloog onderzoekt wat de reden van de haaruitval is en welke aanpak daar het best bij past. Dat traject is essentieel om vast te stellen of je een geschikte kandidaat bent voor een haartransplantatie. Maar tegenwoordig slaat men dat vaak over.”
Maar de patiëntenvertegenwoordiger vertelt ook dat haren soms rigoureus worden weggehaald bij een haartransplantatie. „Daarmee putten ze het zogenoemde donorgebied uit. Vaak manifesteert kaalheid zich in een U-vorm. Boven op de kruin en bij de inhammen valt het haar weg en daardoor blijft de U over. Deze U is daardoor het meest geschikte donorgebied. Vroeger werd er bij de ingreep nog een stuk huid weggesneden en hield je daar ook een duidelijk litteken aan over op het achterhoofd, maar dat gebeurt niet meer. Nu wordt een patiënt geschoren en uit het donorgebied worden de haarzakjes weggehaald. Maar je ziet dat bij deze ingrepen te veel uit het donorgebied wordt gehaald. Je kunt daarnaast niet eindeloos haar transplanteren.”
Medisch toerisme in Turkije
Maar er zitten meer haken en ogen aan haartransplantaties. Atsma vervolgt: „Je ziet tegenwoordig trends in de vorm van de haarlijn. Mannen die uit Turkije terugkomen, krijgen een lage en rechte haarlijn, maar het proces van haaruitval gaat door. Na een aantal jaar zie je daardoor dat mannen een onnatuurlijke strakke haarlijn krijgen, terwijl de haaruitval in het donorgebied en op de rest van het hoofd, voortzet. En dat geeft een onnatuurlijk resultaat. Ik krijg wel te horen dat mannen daar later spijt van krijgen.”
Waarom de haartransplantaties vooral in Turkije plaatsvinden? Dat kan Atsma niet met zekerheid zeggen. „Maar jaren geleden was er in Nederland wel een congres waar verteld werd dat de Turkse overheid investeerde in en aanmoedigde op het aantrekken van medisch toerisme. Het is dus ook gewoon een verdienmodel. Deze klinieken kregen waarschijnlijk overheidssubsidie om geld te verdienen. Er zijn in Turkije hele goede artsen en klinieken, maar het is ook voor mij moeilijk te vertellen welke dat zijn. Helaas zijn er ook een hoop onkundige aanbieders en slechte klinieken. En hoe kom je erachter dat je de juiste hebt? Ook reviews worden regelmatig beïnvloed en cijfers over complicaties zijn vaak niet openbaar.”
Kale mannen
Dat sommige mannen kaal worden, is van alle tijden. Maar kennelijk wordt kaalheid tegenwoordig minder omarmd. „Haar is altijd een issue voor mannen”, legt Atsma uit. „Dat is niks nieuws. Wat je wel ziet, is dat het schoonheidsideaal dwingender wordt, ook voor mannen. Mede door de manosphere en looksmaxxing wordt dat steeds extremer.”
En dat terwijl uit Amerikaans onderzoek blijkt dat kale mannen door vrouwen worden gezien als mannelijker, dominanter, sterker én intelligenter. Atsma moet lachen. „Als ik nu terugdenk, heb ik ook best wat ex-vriendjes gehad die kaal waren. Volgens mij is voor mannen vooral het proces van kaal worden een ding, maar als zij zich daarbij neerleggen, hoeft kaal zijn niet voor iedereen een probleem te zijn.”
Heftige complicaties of overlijden
Wat betreft complicaties valt er over de haartransplantatie ook nog het een en ander te zeggen. „Er zijn standaard bijwerkingen of kansen op complicatie, zoals zwelling, nabloeding, infectie, littekens of gevoelloosheid. Maar iets wat veel minder aan bod komt, is dat sommigen ook overlijden door zo’n ingreep. Dat komt niet vaak in het nieuws, maar het gebeurt wel. Dat geldt overigens ook voor andere cosmetische ingrepen. Gegevens over dit soort overlijden worden alleen publiekelijk als de nabestaanden daarvoor kiezen. Bijvoorbeeld omdat ze zelf de media opzoeken of een juridische procedure willen starten. Er zijn dus meer sterfgevallen, dan uit de openbare cijfers blijkt.”
Atsma legt uit hoe zo’n overlijden kan gebeuren. „Bij een haartransplantatie krijg je een lokale verdoving. Daarvoor gebruiken artsen een vloeistof met lidocaïne. Maar dat kan voor problemen zorgen als je bijvoorbeeld lijdt aan hartfalen. Daarom is dat medische voortraject zo belangrijk. Om dat soort onderliggende gezondheidsproblemen uit te kunnen sluiten.”
Vliegtuig
Presentator Tim Senders verscheen laatst in het nieuws met een heftig opgezwollen hoofd na een haartransplantatie. „Dat is niet ongebruikelijk”, zegt Atsma. „Maar er zijn wel gradaties. De verdoving die in het hoofd wordt gespoten, is ook bedoeld zodat je tijdens de ingreep niet te erg bloedt en geen pijn hebt. Maar dat vocht moet uiteindelijk ergens heen. Dan zakt het naar beneden en kun je opgezwollen ogen krijgen. Maar The American Hair Loss Association waarschuwt dat extreme oedeem, oftewel extreme zwelling, vaker voorkomt. Dat kan nog meer complicaties met zich meebrengen. Onderschat ook zeker niet de impact als je dan in een vliegtuig stapt. Vanwege de luchtdruk zou je na een cosmetische ingreep überhaupt twee weken niet moeten vliegen. Maar helaas gaan mensen vaak al veel eerder het vliegtuig in. Dat zou ik echt afraden.”
„Haaruitval kan overigens ook een auto-immuunaandoening zijn, zoals bij alopecia”, vervolgt de patiëntenvertegenwoordiger. „Daar gaat een haartransplantatie niks tegen doen. En je kunt ook een allergische reactie krijgen op de verdoving of in shock raken. Hoewel dat relatief weinig voorkomt, zijn het wel hele belangrijke zaken om niet over het hoofd te zien en mee te nemen in een beslissing.”
Patiëntenvertegenwoordiger Sietske Atsma: ‘Niet alleen schuld bij patiënt’
Soms hoor je dat mannen meermaals een haartransplantatie hebben ondergaan. Onder meer zanger Gerard Joling sprak daar eerlijk over. „Als je dat donorgebied niet uitput, kun je een haartransplantatie vaker ondergaan. Maar het kan niet eindeloos doorgaan. Veel mannen realiseren zich ook niet dat je soms de rest van je leven medicijnen moet slikken om te zorgen dat je haar niet uitvalt. Er zijn namelijk verschillende medicijnen die worden voorgeschreven bij haaruitval. Zo heb je bijvoorbeeld Minoxidil, maar ook Finasteride. Best veel mannen slikken dat laatste medicijn, maar sommigen kunnen daar ook heftige bijwerkingen van ervaren. Zoals invloed op de hormonen, stemming en het libido. Het College ter beoordeling van Geneesmiddelen heeft zelfs een waarschuwing over dit middel afgegeven.”
Atsma benadrukt dat zij alleen maar mensen spreekt met problemen of complicaties en daardoor vooral de minder mooie kant van haartransplantaties ziet. „Bij hen zie ik wel terug dat zij vaak niet goed genoeg geïnformeerd zijn over de risico’s en complicaties. Enerzijds omdat die informatie niet wordt gegeven, maar soms ook doordat patiënten de risico’s negeren of niet willen horen. Soms wil iemand zo graag een haartransplantatie, vanwege onzekerheid of negatieve gevoelens, dat er veel aan die haartransplantatie wordt opgehangen. Alsof het je leven gaat verbeteren. Daarnaast is er ook veel schaamte bij complicaties, want mensen hebben dit toch zelf gewild. Het is dan hun eigen schuld. Maar ik wil ook echt de verantwoordelijkheid leggen bij de artsen en cosmetische branche, die niet transparant zijn over de risico’s.”
Cosmetische branche en schoonheidsideaal
De patiëntenvertegenwoordiger legt uit dat het streven natuurlijk is om als mens oké te zijn met jezelf. „Dat geldt voor mannen en vrouwen. Maar ik begrijp heel goed dat sommige uiterlijke worstelingen mensen veel energie kosten en onzekerheid kunnen opleveren. Maar die onzekerheid kan tegelijkertijd een ingewikkeld onderliggend probleem zijn. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mogelijk 1 op de 5 mensen binnen de populatie die naar cosmetische verfraaiing zoekt en een ingreep overweegt, Body Dysmorphic Disorder (BDD) heeft. Als een ingreep dan fout gaat, kan dat leiden tot heftige gevolgen.”
Volgens Atsma is het belangrijk om te onthouden dat je altijd moet kunnen terugkomen op je beslissingen. „Vergeet niet dat als jij zo’n ingreep inplant, je bij twijfel altijd ‘nee’ moet kunnen zeggen. Dat kan soms best lastig zijn en je moet assertief genoeg zijn om er nog van af te zien. Zelfs als je op de operatietafel ligt, is het je goed recht om ‘nee’ te zeggen. Maar als jij al maandenlang bezig bent om in Turkije behandeld te worden, vrij hebt moeten vragen van je werk, een reis hebt geboekt en wordt opgehaald voor de operatie, dan is dat best heel moeilijk. Vergeet niet dat mensen zich persoonlijk verantwoordlijk voelen voor hun keuze en dus ook de eventuele problemen die kunnen ontstaan. Maar het is niet altijd alleen maar een individuele keuze, ook de branche en het veranderde schoonheidsideaal wegen mee.”
Overwogen beslissing
De patiëntenvertegenwoordiger benadrukt dat je de tijd moet nemen voor een beslissing over een cosmetische ingreep. „Ik zou zeker een half jaar de tijd nemen om onderzoek te doen. Verdiep je in ervaringen, klinieken en probeer andere Nederlandse patiënten te spreken. Neem daarin geen overhaaste beslissingen en sla het medische voortraject niet over. Bespreek jouw vragen met je huisarts en dermatoloog.”
Atsma vervolgt: „Mocht je toch een haartransplantatie overwegen, is het belangrijk dat de arts ook de gezondheidscheck bij je uitvoert. Om op die manier te bekijken of je gezond genoeg bent voor de ingreep. En vergeet niet, en dat geldt voor alle cosmetische ingrepen, dat sommige dingen er over een aantal jaar heel anders uit zien. Dat zie je ook bij al die vrouwen met enorme achterwerken die later denken: ‘Wat heb ik gedaan?’. Ga niet mee in trends of hypes, maar kies voor een natuurlijke haarlijn die bij je gezicht past en die je over twintig jaar ook nog mooi vindt.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
