Demissionair premier Dick Schoof.
Foto: ANP / Remko de Waal
Nadat afgelopen vrijdag alle NSC-bewindspersonen zijn opgestapt, is er wéér een kabinetscrisis. Sindsdien is politiek Den Haag naarstig op zoek naar een uitweg. Er zijn nu verschillende scenario’s mogelijk.
Minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) stapte vrijdag op na afloop van de ministerraad. Hij voelde te weinig voor nieuwe maatregelen tegen Israël (dit vinden Nederlanders daarover). Kort daarna stapten alle ministers en staatssecretarissen van NSC op.
Tweede kabinetscrisis
Sinds NSC vrijdagavond het kabinet heeft verlaten, leunt het kabinet nog op 32 zetels in de Tweede Kamer. Dat maakt beslissingen nemen lastig. De Tweede Kamer is over veel onderwerpen al tot op het bot verdeeld.
VVD en BBB kijken hoe ze de vrijgekomen NSC-posten, vijf ministers en vier staatssecretarissen, gaan opvullen. Bij het reguliere coalitieoverleg vandaag lag de vraag al op tafel, gaf BBB-leider Caroline van der Plas aan. Het gesprek duurde ongeveer een uur. Na afloop zei Van der Plas dat de partijen er nog niet uit zijn.
Demissionair vicepremiers Mona Keijzer (BBB) en Sophie Hermans (VVD) nemen vooralsnog het voortouw in het invullen van de kabinetsposten. Zij bespreken dit met partijloos premier Dick Schoof.
Morgen willen VVD en BBB de namen rond hebben. Dan is ook het Kamerdebat over het vertrek van NSC. De namen van eventuele bewindspersonen worden dan nog niet bekend worden gemaakt. Dat zou meer tijd kosten door de screening.
Kabinetscrisis: welke scenario’s zijn er mogelijk?
Bewindslieden van VVD en BBB
Het meest voor de hand liggende scenario is dat de vrijgekomen NSC-posten worden opgevuld door mensen van de overgebleven coalitiepartijen, VVD en BBB. Van der Plas zei zondagavond in het televisieprogramma Café Kockelmann voldoende mensen te hebben om de posten te vullen.
Bewindslieden van andere partijen
Ook oppositiepartijen zouden de portefeuilles kunnen overnemen. PVV-leider Geert Wilders zegt tegen de NOS dat hij zijn voormalige coalitiegenoten alleen uit de brand wil helpen als er onmiddellijk een asielstop komt.
Linkse oppositiepartijen GroenLinks-PvdA en de SP willen alleen nadenken over steun als het kabinet alsnog maatregelen neemt tegen de Israëlische regering.
Ervaren bestuurders
D66-leider Rob Jetten wil dat de overgebleven bewindslieden in het kabinet-Schoof vervangen worden door oud-ministers en andere ervaren bestuurders. Partijloos premier Dick Schoof zou wel mogen blijven zitten van Jetten, maar hij vindt het onverstandig om de NSC-posten te laten vullen door bewindslieden van VVD en BBB. 32 zetels zijn „te weinig”, zegt Jetten in De Telegraaf.
Hij noemt namen van oud-ministers als Jan Peter Balkenende (CDA) en zijn partijgenoot Winnie Sorgdrager. Ook oudgedienden bij bijvoorbeeld De Nederlandse Bank of de Raad van State zouden zitting kunnen nemen in een tijdelijk kabinet.
Van der Plas ziet niets in een tijdelijke ploeg van ervaren bestuurders. „Die hebben nul zetels, dan liever 32.”
Aanstellen van verkenner
Mogelijk wordt er een verkenner aangesteld die gaat onderzoeken hoe het verder moet na deze kabinetscrisis. Mocht er na de verkiezingen wéér een langdurige formatiesaga volgen, dan zou de nieuwe ploeg het zomaar nog eens een jaartje moeten volhouden.
Het Reglement van Orde van de Tweede Kamer biedt de mogelijkheid om bij een val van een kabinet zo’n verkenner aan te stellen, schrijft de NOS. Die moet zijn werk wel binnen drie weken afronden. Namen die klinken zijn onder meer oud-politici als Johan Remkes, Jan Peter Balkenende of Herman Tjeenk Willink.
Motie van wantrouwen
Mogelijk krijgt premier Dick Schoof morgen een motie van wantrouwen tegen zich. Dan moet de hele kabinetsploeg opstappen en is er dus een nieuw demissionair kabinet nodig. Het is dan onduidelijk wie er zo’n situatie het land bestuurt. Zoiets kwam in de geschiedenis niet eerder voor. Volgens het Algemeen Dagblad sluiten linkse oppositiepartijen GroenLinks-PvdA, SP en Partij voor de Dieren niet uit dat ze voor deze optie kiezen.
„Deze situatie is ongekend. Het dreigen met een motie van wantrouwen tegen het hele overgebleven kabinet is risicovol. Vooral omdat niemand nu antwoord heeft op de vraag wat er gebeurt als die motie het haalt. Toch willen sommige partijen op die manier proberen de koers van het kabinet bij te sturen. Door de druk te maximaliseren”, zegt politiek verslaggever Marleen de Rooy bij de NOS.
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
