ABN AMRO en fraude-experts waarschuwen voor online oplichters die steeds slimmer worden. Toch zijn er 5 vaste signalen die vrijwel elke scam verraden en die zijn vooral op te merken in het gedrag van de oplichter.
Waar oplichters vroeger vooral afhankelijk waren van simpele trucs, gebruiken ze nu complete ‘toolkits’. Denk aan nepwebsites, gestolen persoonsgegevens en zelfs kunstmatige intelligentie om berichten en stemmen geloofwaardig te maken.
Dit probleem is groot. Zo meldde Metro eerder dat 9 op de 10 Nederlanders weleens in online oplichting trapt.
Fraude is makkelijker geworden
Volgens ABN AMRO is fraude uitgegroeid tot een soort industrie. Tools en data zijn goedkoop en eenvoudig verkrijgbaar, waardoor je geen specialist meer hoeft te zijn om iemand op te lichten.
Ook datalekken spelen een grote rol. Criminelen combineren informatie uit verschillende bronnen en bouwen zo een profiel van hun slachtoffer. Daardoor lijkt een gesprek ineens persoonlijk en betrouwbaar. Opvallend genoeg voelen slachtoffers van online fraude vaak wel dat er iets niet klopt. Toch blijven ze in gesprek met de oplichter.
Volgens fraude-expert Marco Hendriks komt dat door sociale druk. Mensen willen beleefd blijven, raken in paniek of voelen tijdsdruk. „Hoe langer je blijft praten, hoe lastiger het wordt om eruit te stappen”, ziet hij in de praktijk. En precies daar maken oplichters gebruik van.
Niet de truc, maar het gedrag herkennen
Omdat de technieken zo snel veranderen, heeft het weinig zin om elke nieuwe vorm van fraude te leren herkennen. Daarom ontwikkelden fraude-experts van ABN AMRO een andere aanpak: letten op vaste waarschuwingssignalen.
Die zogeheten ‘rode vlaggen’ draaien niet om technologie, maar om gedrag. Herken je een rode vlag, dan is dat hét moment om direct te stoppen.
Vijf signalen om oplichting te herkennen
De eerste is haast en (tijds)druk. Je moet meteen iets regelen, bijvoorbeeld geld overmaken of een probleem oplossen. Een bank, bedrijf of instantie neemt nooit onverwachts contact op om je te vertellen dat je bankrekening in gevaar is.
Een tweede signaal is dat iemand je snel weg wil halen uit een veilige omgeving, zoals een officiële website of app, om verder te praten via WhatsApp, mail of telefoon.
Ook aanbiedingen die te mooi lijken om waar te zijn blijven een klassieker. Denk aan extreem hoge winsten of onverwachte prijzen.
Daarnaast is er een minder bekende, maar duidelijke waarschuwing: als je een script moet voorlezen of iets moet zeggen wat je zelf niet begrijpt. De beller zegt dat je straks door iemand (anders) van de bank of andere instantie wordt gebeld. Je krijgt alvast een tekst per e-mail die je moet voorlezen. Dit zal een officiële instantie nooit vragen.
Tot slot waarschuwen experts voor een tweede poging. Wie al is opgelicht, wordt soms opnieuw benaderd door iemand die tegen betaling ‘hulp’ aanbiedt om geld terug te krijgen. Een klassieke rode vlag, want een bank, bedrijf of instantie die je geld terug probeert te krijgen, vraagt nooit geld vooraf. Ook de politie vraagt nooit geld om een zaak op te lossen.
Wat kun je zelf doen?
De belangrijkste tip is simpel: vertrouw op je gevoel en durf te stoppen met het gesprek.
Zodra je twijfel voelt of druk ervaart, is dat vaak al een signaal. Hang op, klik nergens op en neem zelf contact op met de organisatie via een officieel kanaal.
Hoe slim de techniek ook is, uiteindelijk draait online oplichting nog altijd om hetzelfde: iemand onder druk zetten om snel te handelen. En precies daar kun je het verschil maken.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
