Fitspo (kort voor fitspiration) zou je moeten motiveren om gezonder te leven, maar volgens nieuw onderzoek werkt het vaak precies andersom. Afbeeldingen van strakke buikspieren, perfecte lichamen en extreme workouts kunnen juist zorgen voor stress, onzekerheid en ongezond gedrag.
Dat blijkt uit een meta-analyse van onderzoekers Gruest en Walter, gepubliceerd in Health Communication. In het onderzoek zijn 26 studies met in totaal 6111 deelnemers tussen de 18 en 33 jaar bekeken. De conclusie? Blootstelling aan fitspiration hangt samen met meer negatieve emoties en minder gezond gedrag.
Volgens de onderzoekers wordt fitspo vaak gepresenteerd als iets positiefs, maar is de uitwerking in de praktijk regelmatig schadelijk.
Fitspo is niet altijd gezond
Versterkt een onrealistische vergelijkingsdrang
Fitspiration zet mensen aan tot wat psychologen ‘opwaartse sociale vergelijking’ noemen: jezelf vergelijken met een ideaalbeeld dat vaak niet haalbaar is.
De beelden op sociale media zijn meestal zorgvuldig samengesteld, met perfecte belichting, poses en soms digitale bewerking. Daardoor ontstaat er een kloof tussen het echte lichaam en het online ideaal.
Volgens de onderzoekers zorgt dat voor frustratie en een blijvend gevoel van ontevredenheid, dat zelfs blijft hangen nadat iemand is gestopt met scrollen.
Ondermijnt vertrouwen in eigen kunnen
Zelfeffectiviteit – het geloof dat je iets kunt volhouden en bereiken – is belangrijk voor het volhouden van sport en gezonde gewoontes.
Maar fitspiration laat vaak een extreem beeld zien van wat nodig is om ‘resultaten’ te behalen. Daardoor kan het idee ontstaan dat doelen onhaalbaar zijn.
En als mensen denken dat het toch niet lukt, haken ze sneller af. Motivatie en doorzettingsvermogen nemen dan af.
Roept negatieve emoties op
Het onderzoek laat ook zien dat het kijken naar fitspiration samenhangt met meer negatieve gevoelens, zoals schuld, schaamte en frustratie.
In plaats van motivatie kan dat juist leiden tot vermijding: mensen stoppen met sporten of bewegen omdat het hen slecht laat voelen over zichzelf.
De ‘no excuses’-boodschap die vaak in dit soort content zit, werkt daardoor eerder verlammend dan activerend.
Kan ongezond gedrag aanwakkeren
Het meest zorgwekkende effect is volgens de onderzoekers de link met ongezond gedrag, zoals verstoord eetgedrag of obsessief sporten.
Door de nadruk op uiterlijk kunnen mensen doorslaan in extremen, zoals:
- Te streng diëten
- Blijven trainen ondanks pijn of blessures
- Uiterlijk boven gezondheid stellen
Wanneer het ideaalbeeld belangrijker wordt dan gezondheid, kan het gedrag juist contraproductief worden.
Soms is het beter om accounts te ontvolgen
Volgens de onderzoekers draait duurzame motivatie niet om perfecte lichamen, maar om vertrouwen in je eigen kunnen en plezier in bewegen.
Wie merkt dat fitspo juist onzeker maakt, kan er baat bij hebben om dit soort accounts te ontvolgen. In plaats daarvan helpt het om content te volgen die gezondheid en functionaliteit centraal zet, in plaats van het nastreven van een ideaalbeeld.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Experts tippen: neem een tennisbal mee in je handbagage als je vliegt
- Hennie (76) van pretpark Rotterdam krijgt op tv trap na: ‘Er zijn spullen meegenomen, te triest voor woorden’
- CBS: Nederland is rijker dan bijna heel Europa, maar 3 landen blijven ons voor
- Peter (46): ‘Ik baal dat onze zoon de Toneelschool boven een rechtenstudie kiest, wat moet ik doen?’
- Planbureau waarschuwt: deze huishoudens betalen straks honderden euro’s meer voor hun gasrekening
