Waar je in Nederland woont, kan veel uitmaken als je al jaren van een laag inkomen moet rondkomen. Uit onderzoek van het Instituut voor Publieke Economie (IPE) blijkt dat de individuele inkomenstoeslag (IIT), een jaarlijkse bijdrage voor mensen die langdurig op of rond het bijstandsniveau leven, per gemeente sterk verschilt. In sommige gevallen loopt het verschil op tot bijna 1000 euro per jaar, zelfs tussen buurgemeenten.
Gemeenten bepalen zelf hoe zij hun armoedebeleid invullen. Daardoor gelden niet overal dezelfde voorwaarden en bedragen. Volgens de onderzoekers zorgt dat voor grote verschillen tussen inwoners met een vergelijkbare financiële situatie.
Metro schreef eerder dat Nederlanders vaak onnodig betalen voor het aanvragen van toeslagen: zo voorkom je dat.
Buurgemeenten: waarom krijg je in Oost Gelre wel 1000 euro en in Berkelland niets?
Het IPE onderzocht de regelingen in alle Nederlandse gemeenten. Daaruit blijkt dat een huishouden in de ene gemeente wel recht kan hebben op een hoge inkomenstoeslag, terwijl een vergelijkbaar huishouden in een naastgelegen gemeente helemaal niets ontvangt.
Zo kan een huishouden in Oost Gelre jaarlijks 1000 euro aan individuele inkomenstoeslag krijgen. In buurgemeente Berkelland, waar Eibergen onder valt, geldt een andere inkomensgrens, waardoor een vergelijkbaar huishouden buiten de regeling kan vallen.
Ook elders zijn de verschillen groot. Een gezin met een inkomen op bijstandsniveau ontvangt in Almelo jaarlijks 115 euro, terwijl een vergelijkbaar gezin in Hengelo recht heeft op 900 euro.
Grote steden in Nederland keren vaak minder uit
Opvallend is dat juist de grootste gemeenten relatief lage bedragen verstrekken. Een alleenstaande met een inkomen op bijstandsniveau ontvangt in Nederland gemiddeld 488 euro per jaar aan individuele inkomenstoeslag. In Amsterdam ligt dat bedrag op 85 euro en in Utrecht op 125 euro.
Volgens de onderzoekers betekent dat niet automatisch dat inwoners van grote gemeenten minder ondersteuning krijgen. Gemeenten kunnen ook kiezen voor andere vormen van hulp, zoals vergoedingen voor een laptop, sport of culturele activiteiten. Wel maakt dat het stelsel ingewikkelder, omdat inwoners de verschillende regelingen zelf moeten kennen en aanvragen.
Vrij besteedbaar geld dankzij inkomenstoeslag
De individuele inkomenstoeslag onderscheidt zich van veel andere gemeentelijke regelingen doordat ontvangers het bedrag vrij kunnen besteden. Anders dan bij vergoedingen voor specifieke kosten, kunnen huishoudens zelf bepalen waar het geld het hardst nodig is.
Tegelijkertijd is de grens tussen landelijk inkomensbeleid en lokaal armoedebeleid steeds minder duidelijk. Sinds gemeenten in 2015 meer verantwoordelijkheden kregen op het gebied van inkomensondersteuning, zijn de verschillen verder toegenomen.
IPE en Nibud willen landelijke regels voor inkomenstoeslag
Het IPE pleit ervoor om de hoogte en voorwaarden van de inkomenstoeslag landelijk beter aan te sturen. Door de huidige versnippering is het volgens de denktank moeilijk te beoordelen welke aanpak het beste werkt en ontstaan grote verschillen tussen gemeenten.
Ook het Nibud wees daar eerder op. Het budgetinstituut stelde in 2024 dat landelijke afspraken over inkomensondersteuning nodig zijn, zodat huishoudens met een vergelijkbaar laag inkomen niet afhankelijk zijn van de gemeente waarin zij wonen.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Werkend Nederland zet ambitie graag even in de koelkast, vooral 25- tot 34-jarigen wekelijks ‘mentaal uitgeput’
- Ode Annemarie van Gaal aan mbo’ers: ‘Door AI zijn universitair-geschoolden toch niet meer nodig’
- De Spaarrekening van Bernard (67): ‘Ik ben met pensioen en heb 39.000 euro spaargeld’
- Al die goedbedoelde tips om energie te besparen tijdens je vakantie leveren je nog geen 30 euro op
- Jeugdzorg wilde Yudhis (18) niet meer: ‘Mijn ouders kochten een tentje, zodat ik in het bos kon slapen’
