Na regen komt zonneschijn, na hitte komt kou? Nou, schijnbaar wel. Nederland heeft vannacht te maken gehad met een bijzonder weerfenomeen. In de nacht naar 21 juli is in Twente voor het eerst ooit in de hoogzomer grondvorst gemeten. Op tien centimeter boven de grond zakte de temperatuur daar naar -0,1 graden.
Daarmee is sprake van een zeldzame meting, want in de periode van 20 juli tot en met 21 augustus is nog nooit eerder ergens in Nederland vorst aan de grond vastgesteld.
Grondvorst komt zelden voor in de zomer
Wellicht niet verrassend, maar in de maand juli komt grondvorst maar zelden voor. Sinds de start van de officiële grond temperatuurmetingen in 1971 is het slechts op negen dagen voorgekomen. Grondvorst ontstaat wanneer de temperatuur vlak boven het aardoppervlak onder het vriespunt komt. Op normale meethoogte, anderhalve meter boven de grond, kan het dan nog gewoon enkele graden boven nul zijn. Vooral tijdens heldere en windstille nachten kan de warmte snel verdwijnen en koelt de bodem sterk af.
De koudste julinacht ooit gemeten was op 4 juli 2019. In Twente daalde de temperatuur toen tot -1,6 graden. Dat jaar was extra opvallend, omdat er in juli twee keer sprake was van grondvorst. Ook op 10 juli werd in Twente een temperatuur van -0,7 graden gemeten. Andere bijzondere julimetingen vonden plaats op 1 juli 1984 in Gilze-Rijen, waar het -1,5 graden werd, en op 10 juli 2015 in Twente, met een minimumtemperatuur van -1,3 graden.
Recordperiode zonder grondvorst korter
Door de meting van vandaag is ook de periode waarin Nederland nog nooit zomerse grondvorst kende korter geworden. Tot nu toe liep die recordperiode van 20 juli tot en met 21 augustus. Dat gat is nu met twee dagen verkleind.
De laatste keer dat er in augustus ergens in Nederland grondvorst werd gemeten, was op 24 augustus 2025. In Volkel en Eindhoven zakte de temperatuur toen naar respectievelijk -0,2 en -0,3 graden.
In juni vaker kans op koude nachten
Hoewel grondvorst in juli uitzonderlijk is, komt het in juni iets vaker voor. Vooral in de eerste helft van die maand kan het lokaal nog flink afkoelen. De laatste junidag met grondvorst dateert uit 2018. Op 26 juni werd in Gilze-Rijen nog een temperatuur van -0,2 graden gemeten.
Ook vorst op de officiële meethoogte van anderhalve meter is in juni niet onmogelijk. Zo werd het op 18 juni 1955 in Witteveen -0,8 graden en op 19 juni 1923 in Den Helder -0,3 graden.
Warmste eerste helft van de zomer ooit gemeten
Ironisch genoeg bracht Metro vorige week nog het nieuws dat eerste helft van de meteorologische zomer de warmste ooit is gemeten in Nederland. Van 1 juni tot en met 16 juli kwam de gemiddelde temperatuur in De Bilt uit op 19,5 graden, waarmee het oude record uit 1976 is verbroken. Ook scheen de zon opvallend vaak en was het veel droger dan normaal.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- De Spaarrekening van Felice (36): ‘We sparen 6000 euro per jaar voor vakanties, maar daar redden we het niet meer mee’
- Starters willen plotseling minder graag een huis kopen: ‘Ze schatten hun kansen realistischer in’
- Sylvie Meis (48) heeft hele gekke interview-eisen: ‘Hotelkamer al gauw 3000 of 4000 euro per nacht’
- De Financiële fout van Els (48): ‘Mijn dochter had geen reisverzekering; ik draaide op voor de kosten’
- Wandelaars vertrokken voor 108e editie Nijmeegse Vierdaagse
