Bewegingswetenschapper drs. Sander Kers (37) is duidelijk als het over afvallen gaat: het is heel moeilijk en het duurt lang. En eenieder die je vertelt dat je snel, veel en makkelijk kunt afvallen, verkoopt volgens Kers flauwekul. Afvallen is namelijk een ingewikkelde strijd met ons brein en de verleidingen in de maatschappij. Dus pleit Kers voor een andere focus.
Hoewel mensen Kers ooit nog vertelden dat er in de bewegingswetenschappen geen werk te vinden was, boeide dat hem eigenlijk niks. De materie rondom het menselijk lichaam was nu eenmaal te interessant en inmiddels doet Kers al zo’n vijftien jaar onderzoek naar dit thema. „Ik lees nog iedere dag wel een wetenschappelijke studie.”
Waarom Sander Kers ‘flauwekul’ over afvallen wil ontkrachten
Onder het mom van het thema ‘afvallen’ dompelde de bewegingswetenschapper zich de afgelopen jaren volledig onder in alle onderzoeken die hierover geschreven zijn. Na zijn eerste boek over spiergroei moest er uiteindelijk ook een boek over afvallen komen. „Er zijn meer afvalboeken dan bijbels”, aldus de bewegingswetenschapper. „Maar veel afvalboeken verkopen een afvalmethode. Ik word opstandig van flauwekul verkopen. Dus wilde ik een makkelijk boek schrijven waarin ik de meest gehoorde afvalmythes, vragen en diëten aan de kaak stel. Daarin staat niks leuks en niks nieuws en daar krijg ik ook weleens kritiek op. Maar die kritiek klinkt, omdat we niet willen horen wat we niet willen horen. Iemand moet het eerlijke woord vertellen. Dat is niet leuk, maar het is wat het is.”
„Afvallen is niet superleuk om te doen”, aldus Kers. „Terwijl het leven leuk moet zijn. Mijn boek is mijn reflectie van wat de wetenschap zegt en je kijkt maar wat je daarmee doet”, lacht de bewegingswetenschapper. „Je zult mij nooit horen zeggen wat mensen wel of niet moeten doen. Leid vooral het leven dat je wilt leiden.”
Bewegingswetenschapper Sander Kers: ‘Afvallen is leven als een monnik’
Kers benadrukt voornamelijk het fysiologische stuk rondom afvallen. „Fysiologisch gezien is afvallen een strijd tegen je lichaam. De basisformule van afvallen is eenvoudig: er moeten meer calorieën uit dan er binnenkomen. Maar bij ieder gewicht dat je verliest, vertelt jouw brein je dat je zwaarder was en dat je terug moet naar je eerdere gewicht. Bij het afvallen wil je brein je continu meer laten eten. Tegelijkertijd ga je onbewust ook minder bewegen. Daarom is het zo moeilijk om af te vallen.”
Volgens Kers hebben mensen nu eenmaal een verwachtingspatroon van afvallen. „De eerste dagen en weken verlies je meestal veel kilo’s. Maar het echte avontuur begint eigenlijk pas daarna en dat is een stuk uitdagender. Want als je weinig eet, heb je veel honger en schreeuwt je lichaam om eten. Tegelijkertijd is onze maatschappij zo ingericht dat in ieder bushokje reclame hangt voor een eiwitdrankje of supermarkten vol liggen met calorierijke voedingsbronnen. De suikerfabrikanten zijn de baas en je moet het opnemen tegen een brein/peloton dat wil dat je steeds teruggaat naar je oude, zwaardere gewicht.”
Over die suikerfabrikanten gesproken: eerder sprak Metro met hoogleraar Martijn Brouwers over hoe de overvloed aan suiker ons ziek maakt. En ook voedselprofessor Jaap Seidell waarschuwde tegenover Metro voor het ziekmakende voedselaanbod.
„Fysiologisch gezien is dat een lastige wedstrijd waarin je vecht tegen je eigen brein”, vervolgt de bewegingswetenschapper. „Tegelijkertijd is het brein jouw bestuurder. Afvallen betekent leven als een monnik en dat is zwaar en saai. Het is een demotiverend proces als je niet begrijpt hoe het fysiologisch werkt. Wij mensen zijn namelijk niet goed in langetermijndenken. We willen een oplossing of resultaat op de korte termijn. Zo zit onze hele maatschappij in elkaar. Maar eigenlijk is het daadwerkelijke proces iets waar je jarenlang mee bezig bent.”
Twee koekjes in plaats van drie: kleine stappen tellen ook
In zijn boek Serieus over Afvallen is Kers duidelijk: afvallen is heel lastig en duurt lang. Volgens hem moet de focus daarom anders. „Het kan zijn dat het niet lukt om af te vallen, maar we vergeten de andere gezondheidsvoordelen die te behalen zijn. Bijvoorbeeld als het om beweging gaat. We richten ons daarin te veel op afvallen. Maar als je meer sport en beter slaapt, krijg je op veel gezondheidsvlakken een groen vlaggetje. Waaronder minder risico op ziektes.”
Volgens de bewegingswetenschapper zit er meer heil in kleine aanpassingen. „Neem bijvoorbeeld in plaats van de gebruikelijke drie koekjes vaker twee koekjes en bouw daarmee een gewoonte in. Pak je altijd de lift? Ga jezelf dan niet dwingen om voortaan naar de bovenste etage met de trap te gaan. Neem de trap tot aan de eerste etage en neem daarna de lift. Of parkeer de auto niet voor de deur, maar een stukje verderop. Door iets kleins aan te passen, bouw je makkelijker gewoontes in en houd je het leven leuk. Juist die kleine dingen maken het verschil, ook al val je er niet van af.”
De verleiding van snel afvallen
De ondertitel van zijn boek is: We geloven alles behalve de waarheid. Volgens Kers ligt de waarheid ergens in het midden, maar geloven we vooral een hele hoop onzin als het om afvallen gaat. „We geloven vooral de mensen die het kortetermijndenken verkopen, maar we willen het echte verhaal niet horen. En ja, natuurlijk zijn er ook uitzonderingen. Iedereen kent wel iemand die 100 jaar werd, sigaren rookte en iedere dag een frikandel at. Maar de groep die dat ook deed en géén 100 werd, is groter. Ieder jaar komen er meer zwaarlijvigen bij, terwijl we pretenderen de allerbeste diëten te hebben. Maar we willen niet horen dat afvallen tijd nodig heeft.”
Afvallen is voor vrouwen lastiger dan voor mannen, stelt Kers
Volgens Kers wordt er dus nogal wat flauwekul verkondigd als het over afvallen en gezondheid gaat. Als voorbeeld noemt de bewegingswetenschapper de eiwithype. „We hebben als mens eiwitten nodig. Maar eiwitten zijn ook calorieën en bij een overschot aan calorieën slaat ons lichaam dat op als vet. Eiwitten zijn bijvoorbeeld goed bij krachttrainingen. Eigenlijk kun je ervan uitgaan dat alles wat verkocht wordt door influencers in theorie een hype is. Ik geloof het meeste niet. Ieder dieet dat claimt op korte termijn resultaat te bieden, is sowieso een hype. Het vervelende is alleen dat als tien influencers A zeggen en drie wetenschappers B zeggen, de influencers in de meerderheid zijn en winnen.”
Overigens is er ook nog een verschil tussen mannen en vrouwen als het om afvallen gaat. En ook daarin speelt dat fysiologische principe een grote rol. „Mannen zijn nu eenmaal groter in lichaamsgewicht, spieren en orgaanmassa. Daardoor verbruiken mannen meer calorieën. Voor vrouwen is het veel moeilijker. Ze kunnen minder korten, moeten meer inspanning verrichten om iets te laten gebeuren en ook hormonen spelen nog een rol. Vrouwen hebben op die drie vlakken een achterstand.”
500 gram per maand afvallen kan al genoeg zijn
Mocht je toch ergens willen beginnen als het om afvallen – of zoals Kers stelt: gezondheidsvoordelen behalen – gaat, dan begint dat volgens de bewegingswetenschapper bij de realiteit. „De twee eerste vragen die ik vaak stel, zijn: ‘Naar welk gewicht wil je?’ en ‘hoelang wil je daarover doen?’ Maar als ik voorstel om daar een jaar de tijd voor te nemen, is er al snel onvrede. Hoe korter de termijn, hoe groter de verandering moet zijn en hoe moeilijker het wordt om daar een gewoonte van te maken. Je hebt dan echt een hele grote verbouwing nodig om je doel te bereiken.”
Hij vervolgt: „Ik mik soms op 500 gram gewichtsverlies per maand en dat zie je niet meteen op de weegschaal. Mijn aanpak is te vergelijken met de Mind your step-band op Schiphol; er komt namelijk geen eind aan. Maar het is wel het meest haalbaar. Verwachtingen over snelle en grote veranderingen stellen teleur. En door het ongeduld geef je sneller op. Uiteindelijk heb je mentale weerbaarheid en geduld nodig om af te kunnen vallen.”
De waarheid over afvallen is volgens Kers nu eenmaal niet zo motiverend. „Terwijl je op social media afgetrainde lichamen ziet, lukt het jou waarschijnlijk niet zomaar om af te vallen. Als het je lukt om 5 kilo kwijt te raken, dan ben je eigenlijk al wereldkampioen. Structureel afvallen blijft namelijk heel moeilijk.”
Niet afvallen, maar gezond oud worden als doel
Dus moedigt Kers nogmaals aan tot kleine aanpassingen en veranderingen. „Het afvallen wordt dan een bijkomstigheid, niet het doel. Door bijvoorbeeld meer spiermassa op te bouwen, heb je minder risico op bepaalde ziektes en je kunt een langer en vitaler leven leiden. Meer beweging zorgt ook weer voor betere slaap. Betere slaap zorgt voor meer energie gedurende de dag. Dat zijn allerlei aanpassingen waar je direct profijt van kunt hebben en die je meer kans geven om vitaler oud te worden. En dat vergroot dan weer je kans op een leuker leven. Ik benadruk dat het om kansen gaat, want je hebt geen garantie in het leven. Maar uiteindelijk willen we een leuk leven leiden. Geen moeilijk, zwaar en saai leven, waarin het alleen maar over afvallen gaat.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Natasja open over de diagnose prostaatkanker van haar man René Froger in 2005: ‘Kijk eens, hij doet het!’
- Simon (38) in Ex-treem gênant: ‘Ze vond mijn salaris niet hoog genoeg’
- Onderzoek onthult grootste verkeersergernis: vooral Nederlandse vrouwen zijn er klaar mee
- Eclipsbril razend populair, maar bol haalt tientallen exemplaren uit assortiment
- Veel geld kwijt door niet-bestaande ‘spookhuizen’ op Booking.com: zo herken je deze oplichterstruc
