Wie in Nederland een blikje frisdrank of bier koopt, betaalt daar normaal gesproken statiegeld over. Toch worden ieder jaar tientallen miljoenen blikjes verkocht waarop helemaal geen statiegeld zit. Achter die handel gaat volgens onderzoek van EenVandaag een miljoenenbusiness schuil waar ook de georganiseerde misdaad aan verdient.
Jaarlijks worden naar schatting 25 tot 50 miljoen blikjes zonder statiegeld verkocht, blijkt uit cijfers die de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) met het actualiteitenprogramma heeft gedeeld. Consumenten kunnen de vaak goedkopere drankjes onder meer tegenkomen bij webwinkels en maaltijdbezorgers.
Waarom blikjes zonder statiegeld via Duitsland en Polen Nederland binnenkomen
De blikjes komen vanuit het buitenland naar Nederland. Frisdrankblikjes worden volgens het onderzoek vanuit Denemarken via Duitsland geïmporteerd. Bierblikjes komen onder meer uit Polen.
Daarbij zit een opvallende maas in de Nederlandse regels. Het importeren van blikjes zonder statiegeld is verboden, maar het kopen en vervolgens doorverkopen ervan niet. Restaurants en webwinkels die de blikjes bij een tussenhandelaar inkopen, kunnen ze daardoor legaal aan consumenten verkopen.
37 cent in Duitsland, 60 cent in Nederland: zo ontstaat de lucratieve handel
De handel is aantrekkelijk, omdat blikjes in het buitenland een stuk goedkoper kunnen zijn. EenVandaag vond via een website van een groothandel een mogelijkheid om in Duitsland een vrachtwagen vol blikjes cola te kopen voor ongeveer 37 cent per stuk. In Nederland kost zo’n blikje rond de 60 cent.
Ook voor Nederlandse verkopers kunnen de statiegeldvrije blikjes daardoor een belangrijke inkomstenbron zijn. Een door EenVandaag gesproken ondernemer verkoopt via drie websites goedkope blikjes en stelt dat ongeveer de helft van zijn omzet uit statiegeldvrije exemplaren komt.
Het probleem voor toezichthouders is dat tussen de oorspronkelijke importeur en de uiteindelijke verkoper meerdere handelaren kunnen zitten. Daardoor is het lastig om te achterhalen welke partij de blikjes daadwerkelijk illegaal Nederland heeft binnengebracht.
Volgens de ILT hebben ook criminelen die markt ontdekt. Bij onderzoeken naar deze handel stuit de inspectie daarnaast op andere mogelijke strafbare feiten, waaronder belastingontduiking en btw-fraude. Met het omzeilen van de regels zouden miljoenen euro’s te verdienen zijn.
ILT doet 500 onderzoeken naar statiegeldhandel, maar legt slechts vijf boetes op
Handhaven blijkt in de praktijk ingewikkeld. De ILT voerde het afgelopen jaar ongeveer 500 onderzoeken uit naar de handel. In zo’n 90 gevallen werden bedrijven aangesproken. Uiteindelijk werden vijf boetes opgelegd.
Sinds 2023 geldt in Nederland statiegeld op blikjes. De maatregel werd ingevoerd om ervoor te zorgen dat meer verpakkingen worden ingeleverd en minder afval op straat en in de natuur belandt. Volgens de inspectie worden blikjes zonder statiegeld bovengemiddeld vaak als zwerfafval teruggevonden.
De ILT ziet daarom graag dat niet alleen de illegale import wordt aangepakt, maar ook de verkoop van blikjes zonder statiegeld wordt verboden. Minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei werkt volgens EenVandaag inmiddels aan een voorstel daarvoor.
Met zo’n verbod zou de inspectie rechtstreeks kunnen optreden tegen verkopers. Nu moet eerst worden uitgezocht wie in een soms lange keten van tussenhandelaren verantwoordelijk was voor de illegale import. Juist die zoektocht maakt de aanpak van de miljoenenhandel op dit moment zo arbeidsintensief.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Single zijn is helemaal niet zo erg: onderzoek wijst op een onverwacht voordeel
- Discussie over welk shirt Rob Jetten bij Oranje – Argentinië moet dragen: ‘Onbegrijpelijk wat hij deed’
- FT: Iran overweegt aanvallen in Europa als Trump strijd opvoert
- Binnenkijken in Anna Nooshins voormalige villa van 6,45 miljoen euro: zelfs de garage is bijzonder
- De Spaarrekening van Flore (33): ‘Die 18K spaargeld is fijn, zeker met een kind op komst’
