Minister van Financiën Eelco Heijnen.
Foto: ANP / Freek van den Burgh
De prijzen aan de pomp rijzen de pan uit door de situatie in het Midden-Oosten. Toch grijpt het kabinet voorlopig niet in. Minister van Financiën Eelco Heinen legt bij Goedemorgen Nederland uit waarom hij pas in augustus knopen wil doorhakken.
Je betaalt nu 2,57 euro voor een liter benzine en 2,68 euro voor een liter diesel. In buurlanden als België en Duitsland is het weliswaar goedkoper tanken, maar ook daar nemen de prijzen toe. Een fenomeen dat ‘tanktoerisme’ wordt genoemd. Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de gasproblematiek.
Eelco Heijnen neemt in augustus beslissing over ingrijpen op brandstofprijzen
Heijnen wil in augustus een knoop doorhakken, omdat hij dan de financiële puzzel legt voor Prinsjesdag. Oppositiepartijen vinden dat véél te laat. Heijnen zegt dat te snappen. „Iedereen voelt het natuurlijk direct aan de pomp. Waarom daar augustus staat, is omdat elk kabinet traditioneel in de zomer naar de koopkracht kijkt en dan ook het beleid kan maken voor het jaar erop.”
Niet alleen de olieprijzen, ook prijzen voor gas gaan door het dak. Maar Heijnen vindt het te vroeg om uitspraken te doen over de gevolgen voor huishoudens de komende winter. „Alles hangt samen met hoe dat conflict in Iran zich verder ontwikkelt en of die belangrijke zeestraat waar zoveel energie doorheen gaat weer open kan.” Hij doelt op de Straat van Hormuz, een smalle zeestraat die normaal gesproken een vijfde van de wereldwijde olietransporten verwerkt.
Wat te doen tegen de hoge prijzen aan de pomp?
Heijnen zegt bezig te zijn met verschillende scenario’s. „Het eerste effect was dat die benzine- en dieselprijs omhooggingen. Nu zien we die gasprijs omhoog gaan, dat raakt de energieprijs die je maandelijks krijgt. Dat is nog niet helemaal door vertaald. We gaan nu ook zien dat het effect breder op de economie terechtkomt en dan krijgen ook ondernemers ermee te maken. Het is lastig om precies te zeggen welk instrument we nu moeten inzetten.”
Premier Rob Jetten zei eerder te vrezen dat eventuele maatregelen om de prijzen voor energie en benzine te drukken, „slecht zouden kunnen uitpakken voor de energietransitie“.
Nederland haalt energie uit Noorwegen, de Verenigde Staten en van eigen bodem. Een verschil met de energiecrisis van 2022, is dat het land toen veel afhankelijker was van één energieleverancier: Rusland. „Toen hadden we als Europa eigenlijk een veel groter probleem. Sinds die tijd hebben we echt veel beleid gemaakt. We zijn energieonafhankelijker geworden. Het energieverbruik is met zo’n 30 procent verlaagd. En we hebben meer gereedschap in onze gereedschapskist om ook weer specifiek beleid te maken.”
Terugdraaien accijnsverlaging
In 2022 werd de accijns op brandstof tijdelijk verlaagd om de prijzen aan de pomp te drukken. Die maatregel zou in 2026 aflopen, maar werd uiteindelijk verlengd. Oorspronkelijk zou dat een grotere korting betekenen, maar de Tweede Kamer heeft die deels afgezwakt. De accijns op benzine ging daardoor met 5,5 cent per liter omhoog, die op diesel met 3,6 cent en die op lpg met 1,3 cent. Heijnen: „We zagen in het begin de prijs heel erg oplopen. Toen zagen we het weer dertig procent dalen. Nu loopt het weer op. Het laat zien hoe ongelofelijk wispelturig die prijzen zijn.”
Er hangt een prijskaartje aan het in stand houden van (een deel van) de korting. Het kost de schatkist jaarlijks tussen de 500 en 600 miljoen euro. „Als je zo’n tien cent ervan afhaalt, ben je een miljard euro verder. Je kunt een euro maar één keer uitgeven.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
