Iemand die begint te huilen, roept vaak de neiging op om direct te troosten of met oplossingen te komen. Toch werkt dat volgens experts regelmatig averechts. Dit helpt wél.
Rond het onderwerp huilen bestaan veel onzekerheden en misverstanden. De eerste reactie die bijna iedereen heeft op het moment dat iemand emotioneel instort, is: iets doen, of ervoor zorgen dat de tranen stoppen. Die behoefte komt voort uit goede bedoelingen, maar is vaak niet de beste aanpak.
Waarom je iemand die huilt niet meteen moet proberen te troosten
„Het voelt ongemakkelijk omdat we de drang hebben om het te fiksen”, zegt Amanda Holmstrom, professor communicatiewetenschappen, tegen het tijdschrift Time. „Die persoon voelt zich slecht, en ik wil dat laten stoppen. Niet alleen voor diegene zelf, maar ook om je eigen ongemak minder te voelen.” Maar iemand die hevig aan het huilen is, kan rationele woorden meestal niet goed verwerken. Daardoor hoef je die druk om het juiste te zeggen ook niet zo zwaar op jezelf te leggen.
Ook directeur verpleegkundig onderzoek Betty Ferrell ziet dit gebeuren. Eén van de eerste lessen die ze leerde, gebruikt ze nog steeds. „Grijp niet te snel naar de zakdoekjes. Dat klinkt simpel, maar het effect is groot. Als je ziet dat iemand huilt en je pakt meteen een tissue, dan denkt de ander: ik moet blijkbaar stoppen met huilen.”
Wat iemand die huilt juist wél helpt
In plaats daarvan kun je beter even pauzeren. Adem rustig in en kom dichterbij in plaats van afstand te nemen. „Dichtbij iemand blijven geeft een heel andere boodschap dan weg bewegen”, zegt Ferrell. „Je laat zien: ik ben hier, en ik ben niet bang voor je tranen.” Ze adviseert ook een lichte aanraking op de schouder of bovenarm, als je een goede band met diegene hebt.
En als je echt niet weet wat je moet zeggen? Zeg dan gewoon niets. „Je kunt er gewoon voor iemand zijn, en non-verbale signalen doen veel”, zegt Holmstrom.
Wanneer woorden er wel toe doen
„Als je wél iets zegt, vermijd dan ja/nee-vragen, vooral het automatische ‘gaat het?’ Dat lijkt zorgzaam, maar de boodschap is eigenlijk: je moet snel weer oké zijn”, zegt Ferrell. Daardoor voelt iemand de druk om zich te herpakken en jou gerust te stellen. Begin liever met een constatering die ruimte geeft in plaats van de deur dicht te gooien, zoals: „Ik weet dat je net heel heftig nieuws hebt gekregen”, of „Ik hoorde wat er is gebeurd, wat erg.” Daarna is het belangrijk om stiltes te laten vallen en de ander zelf het verhaal in te laten vullen.
Wanneer iemand zijn of haar verhaal vertelt, gebeurt er namelijk iets belangrijks: diegene krijgt stap voor stap meer afstand tot wat er is gebeurd. Dit heet cognitieve herwaardering: een krachtige manier om emoties te verwerken, waarbij iemand zijn ervaring beter kan plaatsen.
Wat doe je als een onbekende in het openbaar huilt?
Als een onbekende in het openbaar huilt, in de trein, in de supermarkt of op een bankje in het park, wat doe je dan? Volgens Holmstrom draait het er hier vooral om dat je de situatie goed inschat. Soms zie je dat iemand probeert te verbergen dat hij of zij huilt; dan is afstand houden vaak het vriendelijkst. Maar als iemand juist open of zoekend lijkt, kan benaderen een goed idee zijn.
Je kunt dan rustig dichtbij komen en iets zeggen als: „Hé, het lijkt alsof het niet zo goed gaat, wil je erover praten?” Of iets praktisch: „Is er iemand die ik voor je kan bellen? Heb je iets nodig? In het ergste geval zegt iemand gewoon dat het wel met ze gaat.”
Wat je vooral niet moet doen
Allereerst, zeg niet: ‘Niet huilen’. Huilen is niet iets wat iemand zomaar kan uitzetten. Door te zeggen dat iemand niet moet huilen, leg je er nog een extra last bovenop: ze voelen zich ook nog verantwoordelijk voor jouw ongemak. Daarnaast is het verleidelijk om meteen naar iets positiefs te zoeken: het had erger kunnen zijn. Maar Holmstrom waarschuwt daarvoor. „Doe dat niet”, zegt ze, omdat het vaak voelt alsof de ernst van iemands emoties wordt weggewuifd.
Neem het gesprek bovendien niet over. De zin ‘dat heb ik ook meegemaakt’ kan iemand helpen om zich minder alleen te voelen. Maar let erop dat je niet te veel over jezelf praat, waarschuwt Holmstrom. Als je te ver afdrijft in je eigen verhaal, moet diegene jou ineens gaan troosten.
En let er ook op dat je niet te snel met advies komt. De drang om iemands probleem op te lossen is begrijpelijk, maar komt vaak te vroeg. „Hoe meer je weet, hoe beter je kunt helpen”, zegt Ferrell. Daarom raadt ze aan eerst open vragen te stellen en echt te luisteren voordat je met oplossingen komt.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Janet (59) en Pauline (54) bouwden als zzp’er geen pensioen op: ‘Nu ik bijna 60 ben, komt dat pensioen ineens dichtbij’
- Doden crash Heibloem zijn 4 mannen, onder wie boer John uit Boer zoekt vrouw: ‘Door kijkers in het hart gesloten’
- Claartje (34) in Ex-treem gênant: ‘Hij vond mijn werk niet goed genoeg’
- Brenda (45) in Geld maakt niet gelukkig: ‘Ik snap niet dat mijn vader niet gewoon van zijn oude dag geniet’
- De Financiële fout van Saar (35): ‘Ik verhuurde mijn huis gemeubileerd, maar mis nu de helft van mijn spullen’
