Klinisch psycholoog en relatietherapeut Nina van den Bosch ziet het regelmatig: partners die ongemerkt in een moeder-kinddynamiek belanden. Juist die rolverdeling kan op termijn de gelijkwaardigheid én aantrekkingskracht in een relatie onder druk zetten. Ze legt uit hoe je hiermee om leert gaan als koppel.
Van onze relaties kunnen we een hoop leren. Vooral over onszelf. Eerder sprak Metro met relatietherapeut Hans ’t Hart, die uitlegde waarom je soms beter bij je huidige partner kunt blijven. En relatietherapeut Mirella Brok vertelde waarom sommige mensen van de ene in de andere relatie ‘hoppen’.
In het kort
- Relatietherapeut en psycholoog Nina van den Bosch beschrijft een veelvoorkomende ‘moederrol’ in heterorelaties.
- Vrouwen nemen vaak zorgtaken en ‘mankeeping’ op zich, wat partners comfortabel, maar scheefgroeiend kan maken.
- Signalen zijn vermoeidheid, alles moeten regelen, controle over kinderen en emotionele sfeer bewaken.
- Deze dynamiek zet de partner in een kind-rol, remt zijn verantwoordelijkheid en veroorzaakt frustratie en frictie.
- Van den Bosch raadt aan zulk gedrag te herkennen, het eerlijk te bespreken en kleine stappen in loslaten te oefenen.
- Relatietherapie en duidelijke communicatie kunnen weerstand bij partners verminderen en gelijkwaardigheid herstellen.
Wat bedoelt Nina van den Bosch met de moederrol in een relatie?
De ‘moederrol’ in een relatie is een bekend en veelvoorkomend fenomeen. Psycholoog Van den Bosch ontfermt zich in haar praktijk juist graag over de mensen die niet per se onder psychische diagnoses of stoornissen vallen. „Nee, mijn interesse ligt bij de mensen die goed functioneren, maar toch tegen dingen aanlopen in hun leven. Relaties zijn daar een goed voorbeeld van.”
In haar praktijk ziet ook zij relaties voorbij komen waarin sommige vrouwen de moederrol aannemen. „Vrouwen nemen toch vaker de zorgtaken op zich. Zoals het huishouden, de zorg voor kinderen, gezinstaken en planning. De zogenoemde moederrol kun je breed interpreteren. En tegenwoordig klinkt ook steeds vaker de term mankeeping, waarbij vrouwen de onzichtbare sociale en emotionele arbeid voor hun partner verrichten.”
Waarom belandt een partner ongemerkt in de kindrol?
Maar waarom doen vrouwen dit toch? Volgens Van den Bosch zit daar vaak een onderliggende oorzaak achter. „Soms zijn vrouwen in hun jeugd niet gezien door hun ouders en proberen ze via deze moederrol gezien te worden door hun partner. Maar het kan ook zo zijn dat een vrouw is opgegroeid met emotioneel afwezige ouders. De moederrol in de relatie fungeert dan als middel om bevestiging te zoeken bij de partner omdat een vrouw bijvoorbeeld zelf niet goed in staat is om met emoties om te gaan. Een hoop is te herleiden naar de jeugd. De eerste relatie die je aangaat in je leven is namelijk die met je ouders.”
De partners in deze situaties, in veel gevallen dus de man, kunnen zo’n moederrol volgens de psycholoog als behoorlijk comfortabel ervaren. „Als er thuis veel geregeld wordt, is dat best prettig. Je ziet toch dat het in deze gevallen de vrouwen zijn die voortdurend vooruit denken, afspraken maken, verjaardagen en verplichtingen onthouden en bijvoorbeeld hun partner continu herinneren aan huishoudelijke taken. Maar als dat uit balans raakt en te lang doorsuddert, kan dat voor deze vrouwen als ballast worden ervaren.”
Hieraan herken je dat jij te veel draagt in je relatie
Volgens Van den Bosch zijn er verschillende signalen die erop wijzen dat je in een relatie te veel draagt. „Vermoeidheid, het gevoel dat het te veel is of dat alles langs jou moet voordat het gebeurt. Maar ik zie bijvoorbeeld ook vaak dat vrouwen hun partner niet vertrouwen met de kinderen en een partner bijvoorbeeld niet eens alleen met een kind naar de speeltuin kan. Maar er zijn ook vrouwen die continu bezig zijn met het bewaken van de emotionele sfeer of conflicten proberen te voorkomen. En sommige vrouwen voelen zich zelfs verantwoordelijk voor de vrije tijd of sociale contacten van hun partner. Die bemoeien zich met het sociale leven van de man en herinneren hem bijvoorbeeld aan het feit dat hij zijn vrienden moet onderhouden.”
Maar volgens de psycholoog ontneem je daarmee de groei en verantwoordelijkheid van een partner. „Het is natuurlijk aan zo’n partner zelf om zich af te vragen: ‘Waarom zoek ik mijn vrienden niet op?’ Door de bemoeienis van een vrouw kan de noodzaak van de man om eigenhandig initiatief te nemen kleiner worden. Daarnaast zie je dat vrouwen soms de belangrijkste, of zelfs de enige, emotionele steun zijn voor een man. Het is ergens mooi dat je er voor je partner kunt zijn, maar het betekent ook dat alle problemen bij de vrouw terecht komen. Terwijl er ook anderen zijn die hem kunnen helpen en ook hijzelf natuurlijk iets kan doen.”
Wat doet de moeder-kinddynamiek met je partner?
Volgens de psycholoog is het vrij gemakkelijk om met een boze vinger naar de partner te wijzen. „’Jij doet niks’, klinkt dan als een verwijt richting de partner. Maar dat is te makkelijk. Het gaat er juist om dat je leert kijken naar je eigen gedrag. Hoe komt het eigenlijk dat je zoveel doet? En wordt dat ook echt van je verwacht? Als je wilt dat je partner meer gaat doen, dan ligt de sleutel bij een goed gesprek. Waarin je juist al die vragen aan elkaar durft te stellen en oprecht nieuwsgierig naar elkaar durft te zijn. Daar kan namelijk begrip uit ontstaan.”
Volgens Van den Bosch komt een partner bij een moederrol al vrij gemakkelijk in een kind-rol terecht. „Het kan zo zijn dat die juist in een passieve en afwachtende modus belandt en het initiatief van de vrouw verwacht. Het wil niet zeggen dat hij dat bewust doet, maar dat hij toch comfortabel wordt met het feit dat alle verantwoordelijkheden bij de vrouw terecht zijn gekomen.”
Ze vervolgt: „Er is weinig wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat verzorgd of bemoederd worden, slecht voor je is. Maar het kan ervoor zorgen dat iemand minder gelegenheid krijgt om verantwoordelijkheid te nemen of zelfstandigheid te oefenen. Toch zie ik in veel gevallen dat mannen zich niet bewust zijn van wat hun partner allemaal regelt en doet.”
Waarom zorgt de moederrol voor frustratie en minder gelijkwaardigheid?
Zo’n relatiedynamiek waarin partners verschuiven naar een moeder- en kind-rol, kan ervoor zorgen dat de relatie scheefgroeit. „Dat is niet per se goed voor je relatie. Er kunnen dan meer verwijten klinken, negatieve gevoelens kunnen opborrelen en er kan frustratie en frictie ontstaan.”
Overigens benadrukt de relatietherapeut dat veel vrouwen het ook zelf comfortabel vinden om te moederen. „Als je als vrouw daar juist gelukkig van wordt en je oké bent met de situatie, dan is er niet zoveel aan de hand. Maar er is ook een grote groep die toch gefrustreerd raakt in zo’n dynamiek. Voelt jouw relatie niet gelijkwaardig? En voel je je niet senang bij de situatie? Dan is het interessant om naar de relatie en jouw eigen gedrag te kijken.”
Zo doorbreek je volgens Nina van den Bosch de moederrol
Volgens Van den Bosch is het signaleren van eigen gedrag toch vaak ingewikkelder dan we denken. „Dan kan een relatietherapeut ook heil bieden. Maar als je wel goed kunt reflecteren en je herkent dat je steeds in een moederrol stapt, is het belangrijk om dat te benoemen. Wees eerlijk en zeg bijvoorbeeld tegen je partner: ‘Ik wil niet meer iedere avond koken’. Bespreek met elkaar de alternatieven en wellicht verrast jouw partner je juist wel met zijn kijk op de dynamiek. Onderzoek laat zien dat vrouwen gemiddeld vaker worden gesocialiseerd om relaties te onderhouden en de harmonie te bewaren. In de praktijk zie ik daarom regelmatig dat vrouwen conflicten langer vermijden. Maar een respectvol en nieuwsgierig gesprek kan deuren openen.”
Stel, je wilt die moederrol in de relatie eens onder de loep nemen. Waar begin je? „Ik laat mensen vaak oefenen met kleine gedragsexperimenten. Dat kan door het stap voor stap oefenen met het loslaten van controle. Maak dat niet te groot, maar probeer bijvoorbeeld je partner eens te vertrouwen als hij alleen thuis is met de kinderen en jij boodschappen gaat doen. Dat vertrouwen moet groeien en je moet ondervinden dat de wereld niet vergaat als jij niet alles in goede banen blijft leiden.”
Wat als je partner niet wil veranderen?
Nu zijn er ook partners die tegenstribbelen en helemaal niks willen veranderen. Wat dan? „Dat is een van de redenen waarom ik relatietherapie gaf aan vrouwen wiens partner niet mee wilde. Dat gebeurt namelijk heel vaak. Maar het wil niet zeggen dat weerstand niet kan verschuiven. Soms moet je duidelijker communiceren of juist stellig zijn. Mijn ervaring is dat als vrouwen in therapie gaan en daar duidelijk over communiceren, veel partners toch meegaan in dat proces.”
„Het is namelijk de bedoeling dat de verantwoordelijkheid en draagkracht weer bij twee partners komt te liggen”, aldus de psycholoog. „Als de moederrol meer naar de achtergrond gaat en de partner wat meer naar voren stapt, kun je groeien naar een gelijkwaardige relatie. Het mooiste is als je dat samen kunt onderzoeken en evolueren. Dat betekent dat je ook elkaar ruimte moet geven om te leren en te groeien. Zodat je het vertrouwen in elkaar krijgt en er weer ruimte komt voor verbinding en aantrekkingskracht. En jullie weer twee partners van elkaar zijn, in plaats van een moeder en kind.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Janet (59) en Pauline (54) bouwden als zzp’er geen pensioen op: ‘Nu ik bijna 60 ben, komt dat pensioen ineens dichtbij’
- Binnenkijken in de Nederlandse villa van Drake: 15 miljoen euro, privéstrand en twee zwembaden
- Wat kun je beter drinken: kraanwater of water uit een fles? Drinkwaterexpert legt uit
- Elieve mag geen columns meer schrijven over haar vader: ‘Dus deze gaat over mijn vader’
- Coronaverhoor Hugo de Jonge: volgens Eva Munnik heeft de coronapas meer kapotgemaakt dan het virus
