Steeds meer jongeren gebruiken achterafbetaaldiensten zoals Klarna, terwijl het Nibud waarschuwt voor de financiële risico’s. Lena (25) weet hoe snel het mis kan gaan: haar aankoop van 300 euro groeide uit tot een schuld van 1300 euro.
Lena, over hoe het begon toen ze 18 was: „Op social media scrolde ik langs de spectaculaire posts van leeftijdsgenoten. Ze gingen op vakantie, kochten dure kleding. Ik wilde dat ook: leuke dingen doen en er goed uitzien. Maar omdat ik op dat moment al schulden had, had ik daar het geld niet voor. Terwijl ik kleding in webshops bekeek, lonkte die Klarna-knop. Het voelde als gratis geld; ik hoefde het niet meteen te betalen. En dus deed ik een aankoop van 300 euro. Ik was jong, dus ik stond niet lang stil bij de gevolgen.”
Leestip: Stichting start massaclaim tegen Klarna.
Hoe groeide een Klarna-aankoop van 300 euro uit tot 1300 euro schuld?
Ze vervolgt: „Omdat ik het bedrag op de uiterste betaaldatum niet kon voldoen, vroeg ik Klarna om uitstel. Dat kreeg ik niet. Ik belde en mailde het bedrijf in een poging een betaalregeling aan te gaan. Ik vertelde hen over mijn situatie, maar er werd voor mijn gevoel niet meegedacht. Vervolgens kreeg ik betalingsherinneringen en aanmaningen op de mat. Het bedrag liep binnen enkele maanden op: van 300 naar 600 euro en uiteindelijk zelfs naar 1300 euro. Uiteindelijk werd de vordering overgedragen aan een incassobureau. Gelukkig was het incassobureau wel coulant. Ik mocht de schuld in termijnen van honderd euro per maand aflossen.
Het waren geen makkelijke maanden. Omdat ik ook andere schulden had, kon ik niets meer. Als vrienden uit eten gingen, verzon ik smoesjes. ‘Ik heb geen honger, dus ik bestel alleen een drankje’, zei ik dan. Zat ik daar met een rommelende maag. Soms deed ik wél mee; dan ging ik mee shoppen en kocht ik van mijn laatste beetje geld kleding voor mezelf. Ik lachte met vriendinnen en deed alsof er niets aan de hand was. Maar zodra ik thuiskwam, begon de stress weer. Soms kon ik mijn boodschappen en de huur niet eens betalen. Ik werd somber en was boos op de wereld. Waarom lukte het anderen wel en mij niet? Waarom gebeurde dit mij? Ik zat in een donker dal en had geen idee hoe ik eruit moest komen.”
Hulp zoeken bij schulden
Lena: „Hulp zoeken vond ik moeilijk. Op geldproblemen rust toch een groot taboe, vooral in een tijd waarin iedereen het voor elkaar lijkt te hebben. Ik schaamde me en wilde zijn zoals de rest. Alleen mijn partner en zijn familie wisten ervan. Aan vrienden en mijn eigen familie vertelde ik niets. Via via kwam ik bij ONSbank terecht; een stichting die jongeren met geldproblemen helpt. Ik vond het fijn om mijn verhaal bij een onbekende te doen. Ook hing er een prettige informele sfeer en had ik echt het gevoel dat er naar me werd geluisterd. Ik kreeg een persoonlijke coach toegewezen, die me in twee jaar hielp om al mijn schulden af te lossen.”
Waarom gebruikt Lena Klarna nu toch nog af en toe?
„Ik ben ONSbank eeuwig dankbaar, maar de situatie met Klarna had niet hoeven escaleren. In eerste instantie was het mijn fout dat ik die aankoop van 300 euro deed, maar ik had vanuit het bedrijf op meer medewerking gehoopt. Klarna zegt: wij zijn geen lening. Maar ze schieten geld voor, dus in mijn optiek is het een lening. Betaal je het niet of niet op tijd, dan kom je in de problemen. Klarna is wat mij betreft te toegankelijk; iedereen kan het gebruiken, ongeacht of je een goed inkomen hebt of niet. Voor mensen die geen kleding, boodschappen of babyvoeding kunnen betalen, is een aankoop zo gedaan. Dat is gewoon niet handig; daar zou beter op gecontroleerd moeten worden.
Ik ben geen heilige; ook ik gebruik Klarna nog af en toe, maar alleen in specifieke gevallen. Als ik iets uit China bestel bijvoorbeeld en wil weten of het echt aankomt, of als ik meerdere maten van een kledingstuk bestel. Maar dat doe ik alleen omdat ik nu de zekerheid heb dat ik het kan betalen. Ik zie het niet meer als gratis geld, dus ik gebruik het nooit als ik krap bij kas zit. Social media heb ik niet meer. Onbewust ga je jezelf vergelijken met anderen. Ik richt me nu op mijn eigen ontwikkeling.”
Wat Lena andere jongeren adviseert
„Tegen jongeren met schulden wil ik zeggen: probeer je schaamte opzij te zetten en zoek hulp. Als je je geldproblemen liever niet met vrienden bespreekt, wat ik goed begrijp, zoek dan ergens anders hulp. Praat met je ouders, de directeur van je school of met iemand van schuldhulpverlening. Zonder ONSbank zou ik niet staan waar ik nu sta. Inmiddels werk ik daar als ervaringsdeskundige en help ik andere jongeren. Schuldenvrij worden moet je zelf doen, maar hulp is altijd mooi meegenomen. Iemand die met je meekijkt en je scherp houdt. Als je nu begint met stappen zetten, kun je misschien over een half jaar al zijn waar je wilt.”
Wat adviseert het Nibud over Klarna en achteraf betalen?
Karin Radstaak is woordvoerder van het Nibud en is goed onderlegd in geldzaken. Wat vindt zij van het probleem rond jongeren met schulden en Klarna? „Veel jongeren met schulden bij Klarna schamen zich, maar dat is niet nodig. Het is tegenwoordig relatief makkelijk om in dit soort situaties terecht te komen. Klarna voelt als een betaalmiddel, maar je stelt de betaling uit. Dat brengt vergelijkbare risico’s met zich mee als lenen. Betaal je niet op tijd, dan krijg je aanmaningen. Dan kan het zomaar zijn dat er uiteindelijk een incassobureau bij betrokken wordt.
Klarna is zelden de enige oorzaak van schulden. Vaak wordt Klarna misbruikt door jongeren die al geldproblemen hebben. Ga daarom bij jezelf na wat je motieven zijn om het te gebruiken. Doe je het omdat je eerst goed wilt checken of alles in orde is voordat je betaalt, of doe je het omdat je op dat moment geen geld hebt? Is het dat laatste, spaar dan eerst voor een aankoop. Als je moeite hebt om overzicht te houden over je financiën en makkelijk impulsieve aankopen doet, probeer dan weg te blijven van dit soort diensten.
Staan er momenteel betalingen open en zie je door de bomen het bos niet meer? Deel dan je zorgen met familie, vrienden of een hulpverlener bij een organisatie als Humanitas. Een hulpverlener kan je helpen overzicht te creëren voordat de schulden verder oplopen. Ook kan een hulpverlener kijken of je recht hebt op toeslagen. Je kunt met geldproblemen ook altijd terecht bij je gemeente. Duik er niet voor weg, want dat verergert het probleem op lange termijn alleen maar.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- De Spaarrekening van Bernard (67): ‘Ik ben met pensioen en heb 39.000 euro spaargeld’
- Geniet nog even van de zon want na dagenlange hitte slaat het weer om
- Zijn diepvriesgroenten en fruit uit blik net zo gezond als vers? Dit zegt de wetenschap
- Alcohol drinken om stress te vergeten kan je brein blijvend veranderen, blijkt uit onderzoek van universiteit
- Nibud waarschuwt voor Klarna: Lena (25) zag een aankoop van 300 euro uitgroeien tot 1300 euro schuld
