Ineens afkeer voelen van iemand op wie je verliefd bent: online heet dat ‘the ick’ of Sudden Repulsion Syndrome (SRS). Relatiepsycholoog Annette van Bolhuis (57) ziet het vaak en waarschuwt: zo plotseling als die afkeer voelt, ontstaat die lang niet altijd. „De emotie die onder de afkeer ligt, wil je iets vertellen.”
SRS is vrijwel hetzelfde als de moderne, populaire TikTok-term the ick. Beide beschrijven een plotselinge, intense vlaag van afkeer richting een partner. „Het zijn termen die veel op social media worden gebruikt”, vertelt Van Bolhuis.
Eerder sprak Metro met psychologen Wendy Weijts en Fleur van Hensbergen over het gebruik van therapietermen, zoals trauma bonding, op social media.
Relatiepsycholoog: Sudden Repulsion Syndrome komt ‘heel vaak’ voor
Van Bolhuis begeleidt koppels – zowel in relatietherapie als in individuele gesprekken – en specialiseert zich in thema’s als psychisch geweld en dwingende controle in relaties. „Relaties zijn een buitengewoon intrigerend fenomeen. Iedereen heeft in het leven te maken met relaties. We hebben het er eindeloos over met elkaar en iedere relatie is anders. Maar veel relaties volgen toch dezelfde soort patronen. Veel mensen hebben romantische ideeën over relaties. Het vak partnerschap krijgen we immers niet op school. We halen onze ideeën uit films, liedjes, boeken of van onze ouders. Maar het stuk dat tussen ‘verwachtingen versus realiteit’ zit, dat is het meest interessante stuk van relaties.”
Dat Sudden Repulsion Syndrome (SRS) zo’n thema binnen relaties is, ziet Van Bolhuis vaak in haar praktijk. „Ik zie dat dit principe voor veel verwarring kan zorgen. Mensen begrijpen het niet van zichzelf en niet van de ander. Want waarom voel je afkeer richting je partner? SRS komt heel vaak voor en het gaat verder dan de huis-tuin-en-keukenirritaties.”
Naar the ick werd recentelijk nog onderzoek gedaan. Vrouwen bleken gevoeliger voor deze aversie richting een (potentiële) partner en in veel gevallen bleek het uiterlijk niet de trigger voor de afkeer, maar gedrag of persoonlijkheid.
3 fases waarin ‘the ick’ en afkeer van je partner kunnen ontstaan
Volgens Van Bolhuis zijn er verschillende verklaringen voor de plotselinge afkeer. „Daarin moet je onderscheid maken tussen de datingfase, verliefdheid en langere relaties.”
1. Tijdens het daten: verwachtingen kunnen omslaan in afkeer
Volgens de relatiepsycholoog kan iemand zich in deze eerste fase nog anders voordoen dan hij of zij werkelijk is. „Zeker met de komst van datingapps is dat tegenwoordig vrij gemakkelijk. Doordat iemand zich mooier voordoet, creëert dat direct een bepaalde verwachting. Maar als je er dan tijdens het daten achterkomt dat iemand toch niet is zoals hij of zij zichzelf verkocht heeft, dan brengt dat teleurstelling. Naast teleurstelling kunnen ook vertrouwen en veiligheid in het nauw komen doordat iemand niet blijkt te zijn wie hij of zij is. Als die rooskleurigheid verdwijnt of de verwachtingen niet in lijn zijn met de realiteit, dan kan die plotselinge afkeer ontstaan.”
2. Na verliefdheid: als de roze bril verdwijnt
„Maar ook na een fase van verliefdheid kan SRS opspelen”, vervolgt Van Bolhuis. „Als we namelijk verliefd zijn, begeven we ons eigenlijk in een hele mooie ‘psychose’. We zien de ander dan het meest zoals hij of zij niet is. Je vindt de ander geweldig en ziet allemaal mooie en goede eigenschappen. Zelfs irritante dingen kun je interpreteren als iets positiefs. We hebben het dan over de welbekende roze bril. Maar die verliefdheid gaat voorbij. De stofjes in de hersenen nemen af en dan kunnen ook andere zaken gaan opvallen. Wellicht heb je andere normen en waarden, ervaar je gevoelens van teleurstelling of loop je tegen bepaalde gedragingen aan. Ook dan kan die afkeer ontstaan.”
3. In een lange relatie: opgestapelde frustratie kan afkeer worden
Maar vooral deze laatste vorm is volgens Van Bolhuis een opvallend fenomeen. Je kent elkaar immers al een lange tijd. „Stel, je bent als koppel twintig jaar samen, dan speelt de factor verandering een belangrijke rol. Wij als mens, onze partner en onze relatie; alles verandert. Wat ik vaak in mijn praktijk hoor, is dat vooral vrouwen het gevoel ervaren dat ze alles alleen hebben gedaan. Ze hebben voor de kinderen gezorgd, het huishouden gedaan en het sociale netwerk onderhouden. In het onderhouden van al die zorgtaken voelen zij zich alleen. Dat gevoel stapelt zich op. Ze voelen zich niet gewaardeerd en gezien, en het ontbreekt aan aandacht en waardering. Na jaren van opstapeling kan dan die afkeer ontstaan.”
Waarom afkeer volgens Van Bolhuis vaker bij vrouwen voorkomt
En die afkeer in een langere relatie kan volgens de relatiepsycholoog uitmonden in andere relatieproblemen. „Sommige vrouwen willen niet meer intiem zijn of willen niet aangeraakt worden. Maar vaak gaat het om de welbekende emmer. Het woord ‘sudden’ in Sudden Repulsion Syndrome werkt eigenlijk misleidend. Er gaat namelijk een sluimerend proces aan vooraf. De bekende druppel die de emmer doet overlopen, is de afkeer die je kunt ervaren. Een emmer vol irritatie, teleurstelling, gevoelens van er niet toedoen en niet gezien of gesteund voelen. Al die gevoelens kunnen omslaan in afkeer.”
Van Bolhuis benadrukt dat SRS vaker bij vrouwen voorkomt. „Maar ook mannen kunnen dit soort gevoelens ervaren. Wel hebben mannen en vrouwen een andere perceptie van verbinding. Vrouwen voelen vooral de behoefte om emotioneel te verbinden. Vaak is dat zelfs een voorwaarde om lichamelijk intiem te kunnen zijn. Terwijl mannen juist verbinding voelen via fysieke intimiteit. Als je die gedachtegang doortrekt, zal een vrouw zich dus eerder emotioneel tekortgedaan voelen en mannen zullen dat meer ervaren op fysiek vlak.”
Wat zegt plotselinge afkeer van je partner eigenlijk?
„De afkeer is een reactie”, benadrukt de relatiepsycholoog. En daar moet je als mens volgens haar naar luisteren. „Soms kan die afkeer emotioneel zijn, maar ook lichamelijk. Maar de emotie die onder de afkeer ligt, wil je iets vertellen. Het is raadzaam om dat te onderzoeken en het serieus te nemen.”
Mocht je gevoelens van afkeer richting een partner ervaren, kan een relatietherapeut- of psycholoog volgens Van Bolhuis heil bieden. „Praat erover en ga op onderzoek uit. Het mooiste is als je dat samen met je partner kunt doen. Maar onderschat niet dat gevoelens van afkeer richting een partner als afwijzing kunnen voelen. Het kan dus zijn dat een partner zich gaat verdedigen en dat discussies en verwijten volgen. Dan kom je als koppel in een vicieuze cirkel terecht en loopt de communicatie vast. Probeer erover te praten met vrienden, lees erover en onderzoek je eigen gevoel. Wees goudeerlijk naar jezelf.”
Wat doe je als je partner ineens afkeer van jou voelt?
Mocht je de partner zijn naar wie de afkeer gericht is, dan is het volgens Van Bolhuis belangrijk om te onthouden dat het niet over jou gaat. „Laat het bij de ander. Al is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Maar weinig mensen kunnen dat goed. Als jouw partner namelijk afstand van je neemt en omschrijft dat er een bepaalde weerstand is, kan het zijn dat je meer je best gaat doen om de afstand te verkleinen. Maar meer druk kan ook weer tot meer terugtrekken leiden. Er is niet zomaar een oplossing voor dit soort gevoelens en dat kan best lastig zijn. Iemand echt kunnen laten, blijft een ingewikkeld principe.”
Afkeer van je partner: waarom eerlijkheid volgens Van Bolhuis nodig is
„In relatietherapie moeten beide partners heel eerlijk kunnen zijn”, stelt Van Bolhuis. „Eerlijk naar zichzelf en naar de ander. Hoe kwetsend het soms ook kan zijn. Dat is de enige manier. Soms stel ik confronterende vragen en dat is niet altijd prettig. De verhalen die we onszelf en de ander vertellen, zijn niet altijd de rauwe eerlijkheid. We zijn overigens ook heel vaak niet eerlijk naar onszelf.”
Van Bolhuis legt uit dat allerlei belangen een rol kunnen spelen in waarom we niet eerlijk zijn. „Laatst sprak iemand uit: ‘Maar ik woon nu wel in mijn droomhuis’. Dat droomhuis werd bekostigd met de financiële inbreng van haar man. Zij vreesde dat haar afkeer consequenties zou kunnen hebben. Dat klinkt natuurlijk materialistisch, maar ieder mens heeft zijn eigen waarden. Soms spelen ook nog belangen rondom kinderen, familie of vrienden een rol. De verliezen kunnen heel groot zijn als je jezelf het eerlijke verhaal moet vertellen. Mensen worstelen met de angst voor de gevolgen en verliezen. Maar toch moet je die afkeer en weerstand onderzoeken.”
Kun je ‘the ick’ in een lange relatie nog overwinnen?
Overigens benadrukt Van Bolhuis dat uit elkaar gaan in deze maatschappij als ‘mislukking’ wordt neergezet. „Maar soms kan uit elkaar gaan juist betekenen dat iets gelukt is. Het is maar hoe je het bekijkt. De norm is nog steeds dat je als partners bij elkaar blijft en relatietherapie is geslaagd als dat je is gelukt. Maar soms is de therapie nodig om mensen te bevrijden. Met die gedachtegang kun je stellen dat relatietherapie altijd lukt of slaagt, wat de uitkomst ook is.”
De relatiepsycholoog moedigt aan om over je gevoelens te praten. „Het liefst met iemand die je niet kent, maar met wie je wel een verdiepend gesprek kunt voeren. Iemand die vragen kan stellen waardoor je het eerlijke verhaal kunt vertellen. Wat speelt er nu echt? Wat ligt er onder de gevoelens van afkeer? Het gaat namelijk niet om het smakken, de vaatwasser in- en uitruimen of het telefoongebruik. Het gaat niet om dat ene moment van afkeer. Vaak gaat het over iets wat sluimert en onvervulde behoeften. Mensen willen nu eenmaal gehoord, gezien en gewaardeerd worden. Praat met iemand over al die gevoelens en leer over jezelf. Zodat je helderheid krijgt over waar bepaalde gevoelens vandaan komen en daarin iets kunt veranderen.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Journalisten bespreken Iris uit B&B Vol Liefde: ‘Zij zag Jiry alleen maar als lekker en heeft nul inlevingsvermogen’
- Vriendin Mart Hoogkamer moest stilgeboorte doorstaan: ‘Haar baarmoeder bleek te klein’
- Klaar met de hitte? Hou nog even vol: op deze dag komt er verkoeling
- Overspel-expert Lisette Wevers: ‘Veel mensen gaan vreemd met collega’s’ – dit is waarom
- B&B Vol Liefde-kandidaat Yvonne doet op de radio een boekje open over Fred: ‘Wil niets meer met hem te maken hebben’
