Even een filmpje over gezonde voeding bekijken en voor je het weet staat je tijdlijn vol met What I Eat in a Day-video’s, superfoods en perfect opgemaakte maaltijden. Zulke gezondheidscontent lijkt misschien onschuldig, maar onderzoekers zien een verband tussen socialmediagebruik en een obsessieve focus op ‘gezond’ en ‘puur’ eten.
Onderzoekers van onder meer de Universiteit Maastricht bekeken voor een nieuwe wetenschappelijke review 31 bestaande onderzoeken naar social media en orthorexia nervosa. Vooral het gebruik van visuele platforms als Instagram, TikTok en YouTube blijkt samen te hangen met meer kenmerken van orthorexia.
Orthorexia draait om een sterke fixatie op voedsel dat iemand zelf als gezond, ‘schoon’ of puur beschouwt. Anders dan bij bijvoorbeeld anorexia hoeft afvallen of het veranderen van het uiterlijk daarbij niet centraal te staan. Het gaat vooral om de kwaliteit van voedsel en strenge regels over wat iemand wel en niet mag eten.
Invloed van eten op Instagram en TikTok
Vooral beeldgerichte social media springen eruit. Het gebruik van Instagram, TikTok en YouTube hing in de onderzochte studies sterker samen met orthorexia dan het gebruik van voornamelijk tekstgerichte platforms.
Een mogelijke verklaring is de manier waarop eten en gezondheid daar worden gepresenteerd. Denk aan video’s waarin iemand precies laat zien wat diegene op een dag eet of aan foto’s van perfect samengestelde maaltijden. Zulke beelden kunnen een ideaalbeeld creëren van hoe een ‘gezonde’ levensstijl eruit zou moeten zien.
Ook de hoeveelheid tijd die iemand op social media doorbrengt, speelde een rol. Mensen die langer op social media zaten, rapporteerden gemiddeld meer kenmerken van orthorexia. Daarbij kunnen algoritmes mogelijk een versterkende rol spelen. Wie regelmatig video’s over gezond eten, fitness of clean eating bekijkt, krijgt daar doorgaans meer van voorgeschoteld.
Niet alle gezondheidscontent is onschuldig
Ook het soort berichten dat mensen zien, lijkt volgens de onderzoekers van belang. Content over gezondheid en fitness, maar ook berichten waarin bijvoorbeeld clean eating, zelfdiscipline en slank zijn worden gepromoot, hingen samen met meer kenmerken van orthorexia.
Zelfs berichten die juist bedoeld zijn om mensen te helpen herstellen, hadden niet voor iedereen hetzelfde effect. Sommige gebruikers voelden zich door zulke online gemeenschappen gesteund. Anderen voelden zich door herstelcontent juist meer buitengesloten of kregen sterker het gevoel dat er met hen iets mis was.
Jongeren en vrouwen zijn kwetsbaarder
Het gevonden verband was bovendien niet bij iedereen even sterk. Zo zagen de onderzoekers een sterkere samenhang bij vrouwen dan bij mannen. Ook adolescenten en jongvolwassenen kwamen als kwetsbaardere groepen naar voren. Hetzelfde gold voor mensen die zich veel zorgen maken over hun gezondheid, perfectionistisch zijn, veel sporten of zijn opgegroeid met strikte regels rond eten en diëten.
De onderzoekers benadrukken dat hun bevindingen een verband laten zien. Dat betekent niet automatisch dat Instagram of TikTok orthorexia veroorzaakt. Het kan bijvoorbeeld ook zo zijn dat mensen die al sterk met gezond eten bezig zijn, vaker naar dit soort content zoeken.
De resultaten laten volgens de onderzoekers wel zien dat het verstandig is om kritisch te kijken naar de eindeloze stroom gezondheidsadviezen op je telefoon. Want een perfect ogende maaltijd op Instagram is nog geen bewijs dat dit ook de perfecte manier is om gezond te leven.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Alexandra (30) in Ex-treem gênant: ‘Hij weigerde mee te gaan naar mijn familie’
- Actrice Hayden Panettiere (36) overleden
- De Financiële fout van Carlos (37): ‘Ik huurde voor de liefde een groter appartement, maar bleef na de breuk met alle kosten zitten’
- Nicolet (44) in Geld maakt (niet) gelukkig: ‘Vaak denk ik: is dit het nou?’
- Relatiepsycholoog legt ‘the ick’ uit: 3 fases waarin plotselinge afkeer van je partner kan ontstaan
