Nieuw onderzoek naar samen eten wijst op opvallende verbanden met mentale gezondheid. Japanse 65-plussers die thuis alleen aten, hadden tot vijf keer vaker depressieve symptomen. Ook internationaal onderzoek onder 150.000 mensen koppelt samen eten aan meer welzijn.
We eten ondertussen steeds vaker alleen. Even snel lunchen achter de laptop, avondeten voor de televisie of met je telefoon naast je bord: het is voor veel mensen herkenbaar. Toch lijkt juist dat ouderwetse moment samen aan tafel bijzondere voordelen te hebben.
Japans onderzoek: alleen eten gekoppeld aan 5 keer zoveel depressieve symptomen
Wetenschappers gebruiken voor samen eten ook wel de term ‘commensaliteit’. Het gaat daarbij niet alleen om het voedsel op je bord, maar juist om het sociale moment eromheen.
De BBC schrijft over een Chinees onderzoek dat een verband vond tussen het aantal mensen aan tafel en het risico op depressieve klachten. Dat verband bleef bestaan nadat onderzoekers rekening hadden gehouden met onder meer gezondheid, financiële situatie en of iemand alleen woonde.
Ook Japans onderzoek wijst in die richting. Mensen tussen 65 en 74 jaar die met familie woonden, maar desondanks alleen aten, hadden vijf keer zoveel kans op het ontwikkelen van depressieve symptomen als mensen die regelmatig samen met anderen aten. Dat betekent overigens niet dat alleen eten automatisch een depressie veroorzaakt. Dit soort onderzoeken laat vooral een verband zien.
150.000 mensen onderzocht: samen eten hangt samen met meer levensgeluk
Een ander groot internationaal onderzoek levert nog een opvallende aanwijzing op. Voor het World Happiness Report werden gegevens gebruikt van ongeveer 150.000 mensen wereldwijd. Zij kregen onder meer de vraag hoe vaak ze in de voorgaande week samen met iemand die ze kenden hadden geluncht of avond hadden gegeten. Hoe vaker mensen maaltijden deelden, hoe hoger ze gemiddeld scoorden op emotioneel welzijn.
Er is wel een belangrijke kanttekening. Mensen die vaak samen eten, kunnen sowieso een actiever sociaal leven hebben. Het is daardoor lastig vast te stellen welk deel van het verschil daadwerkelijk door de gezamenlijke maaltijd zelf komt.
Waarom maakt samen eten ons mogelijk gelukkiger?
Toch zijn er redenen om te denken dat eten zelf een bijzondere sociale functie heeft. Biologisch antropoloog Robin Dunbar stelt in gesprek met het Britse nieuwsmedium bijvoorbeeld dat eten ons endorfinesysteem activeert. Die stoffen zijn betrokken bij gevoelens van plezier en zouden tijdens een gezamenlijke maaltijd kunnen bijdragen aan een sterker gevoel van verbondenheid.
Zelfs de smaak van je eten lijkt door gezelschap te kunnen veranderen. In experimenten bleken proefpersonen chocolade lekkerder te vinden wanneer ze die samen met iemand anders aten.
Onderzoekers zien ook verschillen in hippocampus en hersenvolume
Nog opvallender is onderzoek naar de mogelijke gevolgen voor onze hersenen. In hetzelfde Japanse onderzoek ontdekten wetenschappers dat mensen die regelmatig alleen aten gemiddeld minder hersenvolume hadden in gebieden die belangrijk zijn voor cognitieve functies, waaronder de hippocampus en de mediale temporale kwab.
Een deel daarvan kon worden verklaard doordat mensen die alleen aten gemiddeld minder gezond aten, maar voeding verklaarde niet het volledige verschil. De onderzoekers denken daarom dat ook het gebrek aan sociale interactie een rol kan spelen. Een mogelijke verklaring is dat gezellige maaltijden stress verminderen. Gesprekken aan tafel zorgen daarnaast voor mentale stimulatie, wat mogelijk helpt om de hersenen actief te houden.
De deelnemers aan het Japanse onderzoek functioneerden cognitief nog normaal. De onderzoekers waarschuwden wel dat veranderingen in de hersenen op langere termijn mogelijk samenhangen met een grotere kwetsbaarheid voor dementie.
Vaker samen eten helpt
Voor wie vaker samen wil eten, hoeft de oplossing niet ingewikkeld te zijn. Onderzoek suggereert namelijk dat we vaak onderschatten hoeveel andere mensen het leuk vinden om tijd met ons door te brengen. Dus die collega met wie je goed kunt opschieten, de buurman die vaak alleen thuis is of een vriend die je al maanden niet hebt gezien uitnodigen voor een hapje eten? De kans dat diegene daar blijer van wordt dan je verwacht, is misschien best groot.
Samen eten is daarmee geen wondermiddel tegen depressie of dementie. Maar de onderzoeken wijzen wel steeds in dezelfde richting: wat er rondom de eettafel gebeurt, kan minstens zo interessant zijn als wat er op je bord ligt.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Oncoloog Philippe Westerlinck: 70 tot 90 procent van kanker is mogelijk te vermijden – deze factoren maken het grootste verschil
- Sociaal psycholoog over woonschaamte, snel spullen verstoppen als er iemand langskomt: ‘Gedrag is diepmenselijk’
- Stelling van de dag: ‘Na deze recordwarme zomer wil ik airconditioning in huis’
- Onderzoek onder 31.044 volwassenen: wie na 12.00 uur ontbijt, leeft gemiddeld 2,46 jaar korter
- Nederlanders sluiten 113 procent meer energiecontracten af, terwijl vast juist veel duurder is
