Een brief uit 1935 is het enige wat rest van de Rotterdamse Jetty van Thijn (24). In docu De Brief probeert Tom Egbers haar verhaal te achterhalen. Een bijzondere zoektocht, maar beantwoordt het ook al zijn vragen?
Dat is het uitgangspunt van de op het eerste oog interessante EO-documentaire van oud-sportverslaggever Tom Egbers (vanavond op tv). De eigenaar van de brief wil het liefst alles weten van die geheimzinnige Joodse Jetty, maar heeft niets. Als hij Egbers met zijn verhaal confronteert, begint die als een echte speurneus aan een intensieve zoektocht. Een beetje kort door de bocht wordt geprobeerd om te bewijzen dat Jetty van Thijn echt heeft bestaan.
En als dat zo is, wat was haar levensweg dan? En krijgt Jetty zo’n eeuw later nog een gezicht? Metro ‘ging mee op de zoektocht’ en bekeek De Brief alvast voor televisierubriek Blik op de Buis. We zagen dat Tom Egbers in een kippenhok belandde…
Jetty is slechts een brief in een lijstje aan de muur
De eigenaar van de brief, hij hangt ingelijst aan zijn muur, is Ruud de Graaf. Als theaterproducent van De Graaf & Cornelissen maakte hij onder meer de laatste versie van de musical Les Misérables. Van musicals weet De Graaf alles, van de Joodse Jetty niets. De brief die de compleet verdwenen Jetty schreef, was aan zijn moeder gericht. De Graaf: „Als het thuis over het bombardement van Rotterdam ging, vroeg mijn moeder zich altijd of hoe het met Jetty zou zijn. Zou zij nog leven?”
Wat wél bekend is: de brief dateert van 28 september 1935. Dat Jetty van Thijn geboren werd in 1918 en aan de Oranjeboomstraat 32 in Rotterdam woonde. Het is een raar idee: na je leven door helemaal niemand meer herinnerd worden. Alsof je nooit hebt bestaan. ‘Wij’ zullen, als we er niet meer zijn, vast nog ergens rondzwerven op het internet. Jetty is slechts nog een brief in een lijstje aan de muur van Ruud. Zij is niet eens op lijsten van gedeporteerde Joden terug te vinden. En als zij naar Duitsland gedeporteerd was, dan ontbreekt Jetty ook op de ‘struikelstenen’ waarmee Rotterdam Joden herdenkt die tijdens de Tweede Wereldoorlog omkwamen. Van de andere leden van haar gezin is wel bekend dat zij omkwamen in concentratiekampen.
Geen Palestina bereikt, wel een kippenhok en Auschwitz
Nee, Tom Egbers heeft het voor zijn docu De Brief niet gemakkelijk. Toch kan de kijker zien dat hij stapje voor stapje verder komt. Dat hij aan de weet komt dat Jetty al voor de oorlog Rotterdam verliet, in Amsterdam-Zuid neerstreek (en daar een apothekersassistente-diploma haalde) en later in Gouda en Voorst bij Deventer. En dat Jetty een Hongaar als vriend en later als man kreeg, met wie zij naar Palestina wilde vluchten. Palestina werd nooit gehaald, wel een kippenhok waarin zij met haar man en zeven anderen onderdook. Je kunt het je toch amper voorstellen? We kunnen hier ook wel verraden dat Jetty uiteindelijk in de hel van Auschwitz terechtkwam.
Zoektocht De Brief leidt tot in Amerika
De zoektocht krijgt een bijzondere wending, waarover we verder niets verraden. De wending leidt Tom Egbers en Ruud de Graaf naar Knoxville, Tennessee in de Verenigde Staten. Daar treffen zij de in Nederland geboren Sonja (85), die een nogal bijzonder verhaal heeft. Als kind werd zij in de Tweede Wereldoorlog door haar ouders weggegeven om in leven te kunnen blijven. Sonja ontdekte pas op 60-jarige leeftijd dat zij Joods is. Wat Sonja ook heeft: bewegend beeld dat je hierboven ziet, waarbij zij beweert dat het ‘Jetty van de brief’ is. Maar klopt dat wel?
Het is mooi om te zien hoe, richting Dodenherdenking op 4 mei, geprobeerd wordt iemand terug in de herinnering te krijgen.
Aantal blikken uit 5: 3,5
De Brief is vandaag (donderdag 30 april) om 22.40 uur te zien bij de EO op NPO 2. De docu maakt deel uit van de reeks De Joodse Wereld, die je terug kunt kijken via NPO Start.
Meer lezen over (nieuwe) programma’s op tv?
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
