De Hoge Raad heeft de regels voor vrijstelling van de leerplicht aangescherpt. Daardoor kunnen ouders die vanwege hun geloof thuisonderwijs willen geven vanaf volgend schooljaar minder vaak een uitzondering krijgen. Gemeenten gaan aanvragen voor vrijstelling van de leerplicht strenger beoordelen.
Dat blijkt uit nieuwe richtlijnen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Ook voor kinderen die al een vrijstelling hebben en niet naar school gaan, verandert er iets: gemeenten gaan toewerken naar een terugkeer naar het onderwijs.
Waarom de Hoge Raad de regels voor een vrijstelling van leerplicht aanscherpt
De aangescherpte aanpak volgt op een zaak waarin ouders voor hun dochter vrijstelling van de leerplicht hadden aangevraagd op basis van hun geloofsovertuiging, de tasawwuf. Zij maakten bezwaar tegen religieuze scholen in hun omgeving.
Tasawwuf is een andere benaming voor het soefisme, de mystieke stroming binnen de islam. Aanhangers streven naar spirituele groei, zelfreflectie en het zuiveren van het hart. Daarbij spelen zaken als gebed, meditatie, bezinning en begeleiding door een spirituele leraar vaak een belangrijke rol.
Het gerechtshof oordeelde eerder dat hun bezwaren tegen religieuze scholen gegrond waren, maar niet tegen openbare scholen. De Hoge Raad heeft dat oordeel onlangs bevestigd.
Daarmee is volgens de hoogste rechter duidelijk geworden dat een vrijstelling vanwege geloofsovertuiging alleen mogelijk is als er geen openbare school binnen redelijke afstand van de woning aanwezig is.
Nieuwe norm: openbare school binnen 6 of 20 kilometer telt mee
De VNG heeft nu vastgelegd wat onder een redelijke afstand wordt verstaan. Voor basisschoolleerlingen gaat het om maximaal 6 kilometer, voor leerlingen in het voortgezet onderwijs om maximaal 20 kilometer. Is er binnen die afstand een openbare school bereikbaar, dan is de kans op een vrijstelling zeer klein.
„Uitgangspunt is immers dat het openbaar onderwijs in Nederland voldoet aan de door de Hoge Raad genoemde criteria dat het onderwijs, dat godsdienstig, levensbeschouwelijk of maatschappelijk van aard is, plaatsvindt op een objectieve, kritische en pluralistische manier”, verduidelijkt de VNG.
Wat verandert er voor kinderen die al thuisonderwijs krijgen?
Ook gezinnen die al langer een vrijstelling hebben, krijgen met de nieuwe richtlijn te maken. Volgens de VNG wordt voortaan gewerkt aan „een zorgvuldige terugkeer naar onderwijs”.
Voor het schooljaar 2026-2027 heeft dat nog geen directe gevolgen. Kinderen die nu al thuis onderwijs krijgen, hoeven niet meteen terug de klas in.
Wel starten gemeenten met individuele trajecten waarin wordt gekeken hoe een terugkeer naar school in de toekomst mogelijk kan worden gemaakt. Voor ieder kind moet daarvoor een persoonlijk plan worden opgesteld.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Marit (33) viel na een werkborrel, liep een hersenschudding op en is 18 maanden verder: ‘Dacht dat ik nooit beter zou worden’
- Phyleen (36) kreeg kanker en weet nu wat níét helpt: ‘Zeg niet zomaar dat je er voor iemand bent’
- Kamperen in Europa fors duurder: in deze 5 landen betaalt een gezin het meest per nacht
- Dominic Seldis (54) heeft reden om nog geen Nederlands te spreken: ‘Maar mensen willen me deporteren’
- De Beleggingsrekening van Petra (39): ‘Ik hoop dat ik eerder kan stoppen met werken’
