Dat Instagram invloed heeft op hoe we naar ons lichaam kijken is al langer bekend. Maar volgens een nieuwe studie gaat het nog verder: jarenlang scrollen door selfies, filters en strak gestileerde gezichten, zou zelfs invloed kunnen hebben op hoe ons brein onze eigen identiteit verwerkt.
Onderzoekers van de Università Cattolica del Sacro Cuore in Milaan komen met een opvallende conclusie. Veel blootstelling aan online beelden van onszelf en anderen, bijvoorbeeld op Instagram, kan ervoor zorgen dat de grens tussen je eigen gezicht en dat van anderen vervaagt.
Een compleet ander zelfbeeld
De afgelopen jaren richtte wetenschappelijk onderzoek zich vooral op de (maatschappelijke) rol van sociale media. Met name jongeren bekijken en vergelijken gezichten en lichamen die ook nog eens worden aangepast met filters en beoordeeld via likes en comments.
Maar mogelijk speelt er nog iets anders, blijkt uit de nieuwe studie. Er lijkt namelijk een verband te zijn tussen Instagramgebruik en de processen waarmee je hersenen je gezicht herkennen, schrijft wetenschapssite Scientias. Als je brein constant dezelfde soort ‘perfecte’ gezichten ziet, kan het lastiger worden om je eigen, unieke gezicht nog scherp te onderscheiden en te onthouden.
Ons lichaam is namelijk meer dan alleen hoe we eruitzien. Ons brein mixt steeds signalen van binnenuit, zoals hartslag en houding, met wat we van buiten ervaren, zoals zien en aanraken. Zo ontstaat het gevoel dat je lichaam echt van jou is en dat jij een los individu bent. Neurowetenschappers zeggen dat dit een basis vormt voor je identiteit.
Hersenen ‘in de war’ tijdens onderzoek
Hoe kwamen de onderzoekers erachter dat Instagram gevolgen heeft voor het herkennen van je eigen gezicht? Voor het onderzoek deden 95 jongvolwassenen mee, mannen en vrouwen, met een gemiddelde leeftijd van 26 jaar. Ze gebruikten al bijna acht jaar Instagram. De deelnemers deden virtual-reality-experimenten met zogenoemde lichaamsillusies. Daarbij worden wat je ziet en wat je voelt precies op elkaar afgestemd, waardoor je tijdelijk het gevoel kunt krijgen dat een ander gezicht of lichaam van jou is. Hoe makkelijker iemand zo’n illusie ervaart, hoe flexibeler dat gevoel van lichamelijke identiteit is.
Er bleek een opvallend verband: hoe langer iemand Instagram gebruikte, hoe groter de kans dat die persoon tijdens de virtual-reality-ervaring het gezicht van een compleet onbekende als het eigen gezicht ervoer.
Minder verbonden met onze identiteit door Instagram
Dat is volgens professor Giuseppe Riva interessant, omdat het specifiek om het gezicht gaat. „Via ons gezicht herkennen we onszelf in de spiegel, bouwen we onze individualiteit op en worden we door anderen herkend”, legt hij uit. „Het verband verschijnt dus niet bij zomaar een lichaamsdeel, maar juist bij het deel dat het sterkst verbonden is met ons gevoel van identiteit.”
Volgens de onderzoekers ondersteunen deze bevindingen wat zij de ‘digitale erosie’ van onze lichamelijke identiteit noemen: het idee dat langdurige blootstelling aan digitale beelden invloed kan hebben op de diepere processen waarmee het brein een gevoel van identiteit opbouwt.
De studie bewijst daarmee niet per se dat Instagram psychische problemen veroorzaakt. Ook betekent het niet automatisch dat de gevonden veranderingen negatieve gevolgen hebben. Wel is het een nieuwe manier om naar de relatie tussen technologie en identiteit te kijken.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Binnenkijken bij Bridget Maasland: kunst, kleur én een zeldzame luxe in hartje Amsterdam, voor 1,4 miljoen euro
- Bart (43) in Burenruzies: ‘De buren organiseerden een buurtbarbecue, maar wij waren als veganisten niet welkom’
- Darmexpert en Harvard-arts Trisha Pasricha: waarom miljoenen mensen verkeerd poepen zonder het te beseffen
- Na haar scheiding kreeg Chantal (40) geen alimentatie: met minder dan 800 euro per maand voedt ze haar kinderen op
- De Financiële fout van Florine (35): ‘Ik kocht samen met familie een appartement in Zuid-Frankrijk, nu hebben we ruzie over de zomerweken’
