Nieuw onderzoek laat zien dat onze hersenen een eerder, hoger lichaamsgewicht als het ware kunnen ‘onthouden’. Daardoor zetten ze na gewichtsverlies allerlei processen in gang om het lichaam terug te brengen naar dat oude gewicht.
Veel mensen die afvallen, herkennen het frustrerende patroon: de kilo’s vliegen eraf, maar na verloop van tijd komen ze langzaam weer terug. Dat heeft lang de reputatie gehad een kwestie van doorzettingsvermogen te zijn, maar volgens wetenschappers ligt het een stuk ingewikkelder.
Je lichaam ziet afvallen als een bedreiging
Die reactie vindt zijn oorsprong duizenden jaren geleden. Voor onze voorouders was lichaamsvet essentieel om periodes van voedselschaarste te overleven. Het lichaam ontwikkelde daarom slimme mechanismen om vetreserves te beschermen.
Hoewel voedsel tegenwoordig voor veel mensen altijd beschikbaar is, werkt dat systeem nog steeds. Zodra je minder eet en afvalt, interpreteert je lichaam dat als een mogelijk gevaar. Hongergevoelens nemen toe, de trek in calorierijk eten wordt sterker en je lichaam gaat zuiniger om met energie. Daardoor verbrand je minder calorieën dan voorheen.
Je brein ‘onthoudt’ een hoger gewicht
Volgens de onderzoekers gaat het nog een stap verder. De hersenen lijken een soort geheugen te hebben voor het hoogste gewicht dat iemand langere tijd heeft gehad. Dat gewicht wordt als het ware de nieuwe standaard waar het lichaam naar probeert terug te keren.
Dat verklaart volgens de wetenschappers waarom veel mensen na een dieet weer aankomen. Dus niet omdat het hen aan discipline ontbreekt, maar omdat het lichaam actief probeert het verloren gewicht terug te winnen.
Waarom Ozempic en andere GLP-1-medicijnen de eetlust remmen
Die biologische reactie helpt ook verklaren waarom medicijnen als Ozempic voor veel mensen effectief zijn. Deze middelen bootsen darmhormonen na die het brein het signaal geven dat je verzadigd bent. Daardoor neemt de eetlust af en wordt afvallen makkelijker.
Toch is dat niet voor iedereen de oplossing. Sommige mensen ervaren bijwerkingen of vallen nauwelijks af. Bovendien kan het gewicht na het stoppen met de medicatie weer toenemen, omdat de natuurlijke signalen van het lichaam terugkeren.
Gezond zijn is meer dan het cijfer op de weegschaal
De onderzoekers benadrukken dat gezondheid niet uitsluitend afhangt van je gewicht. Voldoende bewegen, goed slapen, gevarieerd eten en aandacht voor mentale gezondheid kunnen allemaal bijdragen aan een gezonder hart en een betere stofwisseling, ook als de weegschaal weinig verandert.
Daarnaast pleiten zij voor een bredere aanpak van overgewicht. Denk aan gezondere schoolmaaltijden, minder marketing van ongezonde voeding richting kinderen en een leefomgeving die wandelen en fietsen stimuleert.
De conclusie van de onderzoekers? Overgewicht is niet alleen een kwestie van wilskracht. Onze hersenen, genen en leefomgeving spelen allemaal een belangrijke rol. Juist daarom is duurzaam afvallen voor veel mensen veel ingewikkelder dan vaak wordt gedacht.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Wetenschappers zien opvallend effect: deze 30 minuten per dag helpen het geheugen van ouderen
- Recordaantal meldingen van nepagenten: zo herken je een nepagent
- Nog een bakkie koffie? ‘Ga je gang, best gezond’, zegt deze professor, ‘maar let wel hierop’
- Binnenkijken bij Connie Witteman: dit krijg je voor 9500 euro per maand aan het Vondelpark
- Hennie Huisman herkent zijn vriend Fred uit B&B Vol Liefde op tv niet: ‘Normaal lief, nu streng en knorrig’
