De leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen is opnieuw gedaald. Uit de gisteren gepubliceerde PISA-2025-resultaten blijkt dat 39 procent het minimale leesniveau niet haalt. Wat betekent die achteruitgang voor school, werk en dagelijks leven?
Bijna vier op de tien jongeren hebben moeite met lezen.
39 procent van de Nederlandse 15-jarigen haalt het minimale leesniveau niet
Nederland scoort zeer slecht op leesvaardigheid: van de 14 vergeleken EU-landen doet alleen Griekenland het slechter. Het aandeel Nederlandse scholieren dat laaggeletterd is, is gestegen van 33 procent naar 39 procent. De staatssecretaris van Onderwijs, Judith Tielen (VVD), noemt deze resultaten ‘shocking’ en vindt dat deze negatieve ontwikkeling de komende jaren moet worden omgekeerd.
De gevolgen? Slechte leesvaardigheid heeft niet alleen gevolgen voor andere schoolvakken, zoals wiskunde en biologie, maar ook voor het vervolgonderwijs en het dagelijks leven, bijvoorbeeld bij het lezen van bijsluiters of het regelen van bankzaken. Maar denk ook aan het onderscheiden van echt en nepnieuws. Daarnaast kan het leesplezier van jongeren hierdoor afnemen. Kortom: omdat je lezen eigenlijk voor alles nodig hebt, heeft het invloed op de toekomst van de jongeren zelf en op onze samenleving
„We kunnen ons geen verdere achteruitgang permitteren. We moeten de lat hoger leggen, met hogere verwachtingen van leerlingen, van leraren, van scholen, en van het ministerie en de inspectie”, zegt Tielen.
Wat betekent een laag leesniveau voor school en het dagelijks leven?
Yra van Dijk, onderzoeker naar leesvaardigheid, benadrukt bij Nieuwsuur hoe zorgwekkend deze cijfers zijn, en waarom dit nu precies in Nederland gebeurt: „Jongeren hoeven hier veel minder te lezen dan in veel andere landen. Kortere teksten, minder hele boeken. We geven ze veel vaker een fragmentje en stellen daar vervolgens vragen bij. Daardoor kunnen ze uiteindelijk de complexe inhoud van die teksten niet meer begrijpen. En als je die niet meer kunt begrijpen, dan kun je uiteindelijk ook niet meer echt denken.” Het onderwijs wordt dus eigenlijk aangepast aan het lage niveau.
Volgens Van Dijk zou de staatssecretaris zich grote zorgen moeten maken over de slechte leesvaardigheid in Nederland. Een belangrijk probleem is volgens hem dat Nederland moeite heeft met het ontwikkelen en vasthouden van een langetermijnvisie.
Daarnaast is er volgens de onderzoeker te weinig sturing vanuit de overheid. Nederlandse scholen hebben veel vrijheid om het eigen curriculum in te richten, waardoor de overheid bijvoorbeeld niet bepaalt hoeveel pagina’s of woorden leerlingen moeten lezen. In andere landen zijn zulke eisen volgens Van Dijk veel sterker vastgelegd.
Is sociale media de oorzaak van de leescrisis?
Tielen noemt onder andere concentratievermogen door sociale media een factor voor de lage scores. Maar: de smartphone kan niet de enige oorzaak zijn van de slechte leesvaardigheid, omdat jongeren in andere landen ook social media gebruiken, en lang niet altijd zo laag scoren als Nederlandse scholieren.
Er moet daarom iets zijn dat misgaat in het Nederlandse onderwijssysteem. Het probleem is volgens Tielen een combinatie van factoren, maar daar mag Nederland geen genoegen mee nemen. Er zijn namelijk maatregelen die kunnen helpen, zoals het invoeren van een telefoonverbod, waarbij smartphones de hele schooldag thuis of in de kluis blijven. Ook kan het helpen om de les te beginnen met een kwartier lezen, zodat leerlingen zich beter kunnen concentreren op een boek.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Belastingdruk flink gedaald, maar niet iedereen profiteert: deze huishoudens betalen het meest
- CBS: 56 uitkeringsontvangers per 100 werkenden, maar vooral deze groep is opvallend groot
- Eva Jinek wil heel graag van Roxy Dekker (21) weten: ‘Heb jij Van Gaal gevraagd het woord piemel te zeggen?’
- Sander Lantinga zet kleurrijk huis in de Jordaan te koop: dit krijg je voor 1,675 miljoen euro
- Michelle (35) zat als tienermoeder in een jeugdgevangenis, jaren later werkte ze als jurist op de Zuidas
