vooral in deze delen van Nederland zijn de waarden hoog

Woon je in Noord- of Zuid-Holland en vul je dagelijks gedachteloos je glas onder de kraan? Dan bevat je drinkwater mogelijk meer PFAS dan het RIVM adviseert. Vooral in delen van Noord-Holland liggen de gemeten concentraties flink boven de advieswaarde, blijkt uit een analyse van Greenpeace. Toch hoef je je water niet meteen bij de supermarkt in te slaan: het kraanwater blijft volgens het RIVM veilig om te drinken.

Greenpeace analyseerde gegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven en concludeert dat bij ruim een derde van de Nederlanders meer PFAS in het kraanwater zit dan de advieswaarde van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Hoge concentraties PFAS in kraanwater

De hoogste concentraties werden aangetroffen in Noord-Holland. Rond Zaandam en IJmuiden gaat het om 14,3 nanogram PFAS per liter. Ter vergelijking: het RIVM adviseert maximaal 4,4 nanogram per liter drinkwater. Rond Alkmaar en Den Helder werd 11,6 nanogram gemeten en rond Amsterdam 9,3 nanogram.

Ook in Zuid-Holland zijn er gebieden die boven het RIVM-advies uitkomen. In de omgeving van Den Haag gaat het om 8,3 tot 8,7 nanogram per liter. In de regio Rijnmond werd 6,6 nanogram gemeten.

Wat is PFAS eigenlijk?

PFAS is de verzamelnaam voor een zeer grote groep chemische stoffen. Ze zijn onder meer gebruikt vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen. Het probleem is dat veel PFAS nauwelijks afbreken en daardoor in het milieu en het menselijk lichaam terecht kunnen komen en zich daar kunnen ophopen.

Blootstelling aan PFAS kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Zo kunnen bepaalde PFAS effect hebben op het immuunsysteem. Nieuwe wetenschappelijke inzichten over dergelijke gezondheidseffecten waren voor het RIVM reden om voor drinkwater een veel lagere waarde te adviseren dan de huidige wettelijke norm.

Want daar zit een belangrijk verschil: de 4,4 nanogram per liter is een advieswaarde en niet de wettelijke grens.

Ruim onder de wettelijke norm

Volgens de Europese regels mag drinkwater maximaal 100 nanogram van een groep van twintig PFAS per liter bevatten. Nederland hanteert die wettelijke norm eveneens. Zelfs de hoogste waarden uit de analyse van Greenpeace zitten daar dus ruimschoots onder.

Het RIVM adviseert inmiddels een veel lagere waarde van 4,4 nanogram per liter. Sinds de Europese regels werden vastgesteld, is namelijk meer bekend geworden over mogelijke gezondheidsrisico’s van PFAS. Effecten op het immuunsysteem kunnen bijvoorbeeld al bij lagere blootstelling optreden dan eerder werd gedacht.

Dat betekent overigens niet dat een glas kraanwater in Zaandam of IJmuiden ineens gevaarlijk is. Het RIVM benadrukt dat kraanwater overal in Nederland gewoon gedronken kan worden.

We krijgen PFAS niet alleen binnen via water

Daarbij is kraanwater maar één bron waardoor mensen PFAS kunnen binnenkrijgen. Het RIVM berekende eerder dat Nederlanders via voedsel ongeveer drie keer zoveel PFAS binnenkrijgen als via drinkwater.

Dat maakt de aanwezigheid in drinkwater niet onbelangrijk. Het RIVM concludeerde eerder dat mensen in Nederland via voedsel en drinkwater samen meer PFAS binnenkrijgen dan vanuit gezondheidsoogpunt wenselijk is. Daarom moet de totale blootstelling volgens het instituut verder omlaag.

De nieuwe cijfers onderstrepen volgens het RIVM vooral dat bedrijven en overheden aan zet zijn. Door de uitstoot van PFAS terug te dringen, moeten uiteindelijk ook lagere concentraties in voedsel en drinkwater worden bereikt.

Waarom zit er in Noord-Holland meer PFAS in het water?

Dat juist Noord-Holland hoog eindigt in de analyse, heeft volgens drinkwaterbedrijf PWN te maken met de bronnen waaruit het drinkwater wordt gemaakt.

„Dat meerdere gemeenten uit Noord-Holland hoog in de ranglijst staan, hangt samen met de bronnen waaruit wij drinkwater maken”, laat een woordvoerder weten.

PWN gebruikt onder meer oppervlaktewater uit het IJsselmeer en rivierwater uit de Lek. Daar komen verontreinigingen in terecht die niet alleen uit Nederland afkomstig zijn. „Deze wateren worden beïnvloed door verontreinigingen die via onder meer de Rijn en andere internationale waterstromen Nederland binnenkomen.”

Het drinkwaterbedrijf pleit daarom onder meer voor beter toezicht en een zo breed mogelijk verbod op PFAS.

Dan maar flessenwater in plaats van kraanwater?

Nee. Zowel het RIVM als de drinkwaterbedrijven en Greenpeace benadrukken dat kraanwater veilig blijft om te drinken. De gemeten hoeveelheden PFAS overschrijden de huidige wettelijke norm nergens.

PWN zegt daarover: „Ook geeft het RIVM aan dat het drinken van kraanwater verantwoord is. Er is dan ook geen reden om minder kraanwater te drinken of over te stappen op alternatieven.”

Ook Greenpeace raadt af om vanwege de cijfers massaal flessenwater te kopen. Volgens de milieuorganisatie moet het probleem bij de bron worden aangepakt: „De oplossing ligt niet in het overstappen op plastic flessen water, maar in het stoppen van de chemische industrie die maar door blijft gaan met het produceren en lozen van PFAS.”

Voorlopig kan dat glas dus gewoon onder de kraan. De discussie draait vooral om wat er vóórdat het water bij ons thuis aankomt moet gebeuren: voorkomen dat PFAS überhaupt in onze waterbronnen terechtkomt.

Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:

Reacties