Maar liefst anderhalf miljoen Nederlanders vermoeden dat iemand in hun omgeving in een ongezonde of onveilige relatie zit. Maar hoe kun je zo iemand nu het beste helpen? Marieke Liem, hoogleraar Veiligheid en Interventiestudies, legt uit hoe je het verschil kunt maken en deelt vijf belangrijke tips.
Volgens Liem zijn er meer dan 30 incidenten nodig voordat een slachtoffer zelf professionele hulp zoekt. „Een bekende kan iemand in een onveilige relatie vaak al eerder helpen. Want de bekende herkent het patroon van dwingende controle vaak eerder dan het slachtoffer zelf”, zo vertelt de hoogleraar aan de Universiteit Leiden.
Vijf belangrijke tips om iemand in onveilige relatie te helpen
Om erachter te komen hoe je als omstander kunt helpen, deed Liem voor de Femicide Monitor onderzoek naar het ingrijpen bij onveilige relaties. Ze sprak samen met haar team tientallen slachtoffers van ernstig partnergeweld over wat hen hielp en wat juist niet. Uit het slachtofferonderzoek komen vijf tips om een bekende in een onveilige relatie te helpen:
- Ga het gesprek aan
- Oordeel niet
- Geef praktische steun
- Blijf in contact
- Laat de regie bij de ander
„Uit de vele gesprekken met slachtoffers hebben we geleerd hoe belangrijk bekenden zijn voor iemand in een onveilige relatie”, zo legt Liem uit. „Buren, vrienden, collega’s en familieleden kunnen een grote steun zijn voor de slachtoffers, maar zijn dat vaak niet. Want ze weten niet zo goed wat ze moeten zeggen of doen, waardoor het slachtoffer zich verder terugtrekt.”
1. Ga het gesprek aan
Het gesprek aangaan is dan ook heel belangrijk. Breng onder woorden wat je ziet gebeuren. Het benoemen en erkennen van de situatie geeft het slachtoffer het gevoel dat diegene ertoe doet. Zo zegt een van de deelnemers aan het onderzoek: „Alleen al gewoon het gesprek aangaan had geholpen, want dan had ik me niet zo alleen gevoeld. Nu had ik het idee dat ik echt helemaal alleen was. Dat hij ook maar gewoon kon doen wat hij wilde”, aldus Liem.
2. Oordeel niet
Laat het slachtoffer merken dat het partnergeweld niet aan diegene ligt. Want door niet te oordelen, laat je merken dat je openstaat voor zijn of haar verhaal. Zoals een slachtoffer zegt: „Iedereen veroordeelt je. Je man veroordeelt je en de mensen om je heen veroordelen je. Iedereen heeft een mening en je doet het nooit goed. Als iemand je dan niet veroordeelt, is dat gewoon heel fijn.”
3. Geef praktische steun
Ook kun je het slachtoffer rust bieden door praktische steun te geven. Denk bijvoorbeeld aan het lenen van geld of het aanbieden van een logeerplek in je huis. „Toen ik ondergedoken zat, kon ik mijn eigen pinpas natuurlijk niet gebruiken, omdat hij dan direct kon zien waar ik was. Een vriendin gaf me haar pinpas en zei dat ik die vooral moest gebruiken: ‘Haal geld van mijn rekening en ga daarvan leven.’ Dat soort praktische dingen helpt enorm”, zo vertelt een slachtoffer in het onderzoek.
Een ander slachtoffer vertelt dat de eigenaar van het hotel waar zij werkte haar een sleutel van een kamer gaf. „Dat was míjn kamer. Daar kon ik altijd naartoe vluchten.” Ook kan het helpen om samen een hulpinstantie zoals Veilig Thuis, Blijf of Filomena te bellen. Sommige slachtoffers hebben weinig vertrouwen in instanties, maar door het samen te doen kan de drempel lager worden.
Blijf regelmatig contact zoeken met degene om wie je je zorgen maakt. Ga langs en zeg dat je er altijd voor diegene bent, wat er ook gebeurt. Zo verlaag je de drempel voor het slachtoffer om contact met jou op te nemen als hij of zij daar klaar voor is. Zo vertelt een slachtoffer: „Hij had het hele huis aan puin geschopt en mij heel erg geslagen. In de box lag mijn zoontje te huilen. Toen dacht ik: dit kan zo niet meer. Toen hij even weg was heb ik gebeld met mijn tante en gezegd dat zij moest helpen. Zij zag me en ging met mij in gesprek, vooral door te luisteren.”
Ook is het belangrijk om rekening te houden met de cultuur waarin het slachtoffer zich bevindt. In sommige culturen kan een huwelijk bijvoorbeeld betekenen dat familiecontact verandert of minder beschikbaar is.
5. Laat de regie bij de ander
Realiseer je dat een slachtoffer behoefte heeft aan steun, maar niet aan iemand die de regie overneemt. Directe adviezen of beslissingen voor iemand nemen helpen niet, geeft een van de slachtoffers aan. „Vragen als ‘Weet je wat jij moet doen?’ zijn niet altijd helpend. Vraag: ‘Wat heb jij nodig?’, ‘Wat kan ik voor je doen?’, want dat helpt. Dan heb ík de regie. Directe adviezen helpen niet. Je wilt je controle terug.”
1,5 miljoen Nederlanders hebben het gevoel dat een bekende in een onveilige relatie zit: ‘Het verwoest levens’
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
