Of je nu zwanger wil worden of simpelweg je menstruatie wil volgen: steeds meer vrouwen maken gebruik van menstruatie-apps om hun cyclus te tracken. Zo’n app geeft inzicht in je menstruatiecyclus en kan min of meer voorspellen wanneer je vruchtbaar bent. Tenminste, dat is de bedoeling. Maar in hoeverre doen deze apps daadwerkelijk wat ze beloven? En is het veilig om ze te gebruiken?
Metro vroeg het aan academische onderzoekers Maria Carmen Punzi (expert op het gebied van menstruatie- en reproductieve gezondheid) en Tamara Thuis (expert op het gebied van ethiek van AI).
Wat kun je doen met een menstruatie-app?
Met een menstruatie-app kun je gemakkelijk je cyclus bijhouden om te controleren of je bijvoorbeeld vruchtbaar bent. Je kunt er gegevens in bijhouden, zoals de duur en hevigheid van je menstruatiecyclus en de eventuele symptomen die je tijdens je cyclus opmerkt, zoals pijn en stemmingswisselingen.
De app gebruikt deze gegevens om voorspellingen te doen over je volgende menstruatie, ovulatie en vruchtbare periode. Sommige apps beweren ook dat ze je kunnen helpen bij het plannen van een zwangerschap of anticonceptie. Daarnaast bevat een app vaak een AI-bot die je allerlei (medische) vragen kunt stellen.
ʻGevolgen en risico’s kunnen erg groot zijnʼ
Het is dan ook niet zo gek dat veel vrouwen naar zo’n app grijpen. „Steeds meer vrouwen willen hun lichaam beter begrijpen, hun menstruatieklachten in kaart brengen en verminderen of zijn op zoek naar alternatieven voor hormonale anticonceptie”, zo leggen de onderzoekers uit.
Technische ontwikkelingen bieden hierbij nieuwe mogelijkheden. „Maar diezelfde technologieën, met name AI, brengen ook risico’s met zich mee die we niet over het hoofd moeten zien”, zeggen de onderzoekers. Het is volgens Thuis en Punzi belangrijk om kritisch te kijken naar de manier waarop deze technologieën worden ingezet en wat voor impact ze kunnen hebben. „Zeker voor meer kwetsbare groepen.”
Mogelijkheden en risico’s van menstruatie-apps
Wat die mogelijkheden en risico’s zijn, hangt af van waarom je de app gebruikt en de manier waarop je voorheen je cyclus en symptomen bijhield. Volgens de onderzoekers is het belangrijk dat je zelf leert om de gegevens te begrijpen en niet enkel op de app vertrouwt. Ze melden de volgende mogelijkheden en risico’s van het monitoren van je cyclus en symptomen met een app:
Waar kan een app goed bij helpen?
- Alles staat overzichtelijk op één plek.
- Je bent niet afhankelijk van je agenda of papieren overzicht.
- Je kunt verschillende aspecten en symptomen bijhouden, waardoor je inzicht krijgt in jouw situatie en patronen kunt herkennen.
- Je kunt de informatie gemakkelijk meenemen naar je (huis)arts bij het bespreken van vraagstukken rondom anticonceptie of je gezondheid.
Wat zijn de risico’s van een mentruatie-app?
- Hoewel een app nuttig kan zijn voor het interpreteren en vastleggen van je symptomen zijn ze niet altijd volledig betrouwbaar en nauwkeurig.
- Het kan ervoor zorgen dat je minder naar je lichaam luistert en je laat leiden door wat de app zegt.
- Voor het voorspellen van je ovulatie en menstruatie zijn berekeningen vaak gebaseerd op gemiddelden in plaats van op jouw unieke lichaam, wat kan leiden tot een vertekend beeld.
- Als je jouw symptomen niet consistent bijhoudt, kunnen de meldingen en informatie in de app een verkeerd beeld schetsen.
Wil je zwanger worden? Dan gelden de volgende risico’s en mogelijkheden van een app, aldus de onderzoekers:
Waar kan een menstruatie-app bij helpen als je zwanger wil worden?
- Een app is een centrale plek waarop je kunt bijhouden wanneer wat is gebeurd.
- De kans om je vruchtbare periode te identificeren kan toenemen, omdat de app door middel van een (AI)algoritme een voorspelling doet.
- Om een zwangerschap te voorkomen, voorspellen apps de vruchtbare periode op basis van gemiddelden of invoer van de basale lichaamstemperatuur. Dit laatste kan een alternatief zijn voor hormonale anticonceptie, zoals de pil of het spiraaltje.
Waar wil je rekening mee houden?
- De voorspelling is niet altijd volledig accuraat. De app kan dan de indruk geven dat je in je vruchtbare periode zit, terwijl deze in werkelijkheid nog moet beginnen of al voorbij is.
Wat zijn de ethische bezwaren tegen menstruatie-apps?
Volgens de onderzoekers is er een aantal belangrijke ethische bezwaren rondom de apps. Zo maken ze gebruik van jouw data en algoritmes om bepaalde voorspellingen en aanbevelingen te doen. „Er is altijd een bepaalde mate van onzekerheid rondom de informatie die gedeeld wordt en de privacy van de gedeelde data”, leggen de vrouwen uit. „Wat er aanbevolen wordt, kan incompleet zijn. Ook is het niet altijd duidelijk hoe de algoritmes tot een aanbeveling komen en is er gebrek aan transparantie. Een ander risico is dat de informatie misleidend kan zijn en niet representatief is voor wat er daadwerkelijk is gebeurd of gaat gebeuren.”
Ook kan het volgens de onderzoekers zo zijn dat bepaalde kwetsbare groepen niet dezelfde betrouwbaarheid of kwaliteit ervaren. Bovendien kunnen de aanbevelingen mogelijk beïnvloeden hoe gebruikers hun menstruatie of klachten ervaren en kun je je afvragen wie er uiteindelijk verantwoordelijk is als een aanbeveling niet klopt of als er verkeerde informatie wordt gedeeld.
Kun je blind vertrouwen op menstruatie-apps?
Blind op de app vertrouwen is volgens de onderzoekers niet verstandig. „De betrouwbaarheid hangt af van het doel waarmee de app wordt gebruikt”, zo lichten ze toe. „Ook de functionaliteiten van de app, de kenmerken van de gebruiker en de manier waarop de app wordt gebruikt, zijn hierop van invloed.” Gebruik je de app dagelijks en consistent, dan is de betrouwbaarheid bijvoorbeeld een stuk groter dan wanneer je dit niet doet.
Daarnaast is het gebruik van de app als anticonceptiemiddel een stuk riskanter dan wanneer je het gebruikt voor het volgen van je symptomen. „De gevolgen van een verkeerde voorspelling of interpretatie van gegevens kunnen groot zijn als je de app als anticonceptie gebruikt.”
Ook het type algoritme dat wordt gebruikt en de manier waarop de data worden verzameld, zijn van invloed op de betrouwbaarheid van de app. „Categorieën of labels zoals ʻlaagʼ, ʻgemiddeldʼ, ʻhoogʼ, of ʻnormaalʼ, ʻregelmatigʼ, ʻonregelmatigʼ zijn generiek en vatten niet altijd de nuances van de daadwerkelijke ervaring”, zegt Thuis.
Pas op met het invoeren van persoonlijke data
Tot slot wordt gewaarschuwd voor de privacyschending waar veel bedrijven achter dergelijke apps, zoals Flo, zich schuldig aan maken. Er wordt bijvoorbeeld gevraagd wanneer je voor het laatst ongesteld was, hoe vaak je seks hebt, of je weleens masturbeert en of je weleens schimmelinfecties krijgt. Bedrijven gaan niet altijd zorgvuldig met deze informatie om.
Eind juli is er nog een rechtszaak gestart tegen Flo en Meta (het bedrijf achter Instagram, Whatsapp en Facebook). De app zou gevoelige data van gebruikers aan Meta hebben verkocht. 38 miljoen gebruikers eisen daarom een schadevergoeding en het ‘teruggegeven’ van hun medische gegevens.
Thuis en Punzi erkennen dit risico. „Wat er met persoonlijke gezondheidsgegevens gebeurt, hangt af van het privacybeleid en de mate waarin de gebruiker, vaak onbewust, toestemming geeft voor het gebruik ervan. Gevoelige informatie over iemands gezondheid kan, afhankelijk van de voorwaarden, worden doorverkocht aan commerciële organisaties om bijvoorbeeld gericht advertenties in te zetten.”
Tips bij het gebruik van een menstruatie-app
Gebruik je graag een menstruatie-app? Thuis en Punzi geven nog een aantal belangrijke tips:
- Kijk naar reviews van andere gebruikers, waar het bedrijf gevestigd is (en wat daar de privacywetgeving is), wat het privacybeleid van de app inhoudt en wat het verschil is tussen de betaalde en gratis versies.
- Leer meer over de menstruatiecyclus buiten de app om, zodat je meer kennis over je eigen lichaam hebt en beter begrijpt hoe de app bepaalde aanbevelingen of uitspraken doet.
- Informeer jezelf over het gebruik van algoritmes in de app: waar ze worden toegepast en voor welke functies ze worden ingezet.
- Praat erover met mensen in je omgeving en wissel ervaringen uit over hoe anderen de app gebruiken.
Hunkering naar chocolade tijdens menstruatie komt waarschijnlijk hierdoor
Wetenschappers kaarten kennisgebrek over menstruatie aan: ‘Niet alleen vrouwen zijn hormonaal’
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
