Op Prinsjesdag wordt traditiegetrouw de Miljoenennota gepresenteerd. Het kan nogal wat ingewikkelde informatie zijn, dus wat merk jíj er nou van? Dit zijn de gevolgen voor jouw portemonnee.
De komende dagen debatteert de Tweede Kamer over de begroting tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen.
Dit staat er in de miljoenennota
Halveren eigen risico
Het demissionaire kabinet-Schoof wil het eigen risico vanaf januari 2027 halveren naar 165 euro per jaar. Het eigen risico is een vast, jaarlijks bedrag dat je moet betalen als je kosten maakt voor de zorg uit de basisverzekering. In 2025 dit is minimaal 385 euro.
De halvering van het eigen risico is omstreden. Twee derde van de Nederlanders ziet niets in het voornemen, bleek eerder al. De reden: als het eigen risico wordt gehalveerd, stijgt de premie van de zorgverzekering. De Raad van State verwacht dat de premie met 200 euro per jaar stijgt als het eigen risico daalt naar 165 euro.
De vrees van tegenstanders is dat mensen straks voor ieder pijntje of kwaaltje naar de dokter rennen. Als de vraag naar zorg toeneemt, dan zijn hogere kosten en langere wachttijden onvermijdelijk.
Korting op brandstofaccijns
Het demissionair kabinet heeft ervoor gekozen om de korting op de brandstofaccijnzen met één jaar te verlengen. Hier geeft het 1,6 miljard euro aan uit.
In mei 2022 voerde het toenmalige kabinet-Rutte IV een accijnskorting aan de pomp in om de benzineprijzen terug te schroeven. De verlaging is per liter voor benzine 17,3 cent, voor diesel 11,1 cent en voor LPG 4,1 cent. Door de hogere olieprijzen na de Russische inval in Oekraïne waren de benzine- en diesel prijzen flink gestegen.
In januari zou de accijnskorting aflopen. Minister Barry Madlener waarschuwde eerder al dat het tanken zomaar een kwartje per liter duurder zou kunnen worden zonder ingrijpen van het kabinet.
Arbeidskorting
Huishoudens houden wat meer geld in de portemonnee door een kleine verhoging van de arbeidskorting. Daar staat tegenover dat de eerste schijf van de inkomstenbelasting ietsjes hoger wordt.
Gemiddeld krijgen huishoudens er volgens de rekenmodellen van het Centraal Planbureau 1,3 procent bij. Gepensioneerden krijgen er 1,5 procent bij, de laagste inkomens gaan er 1,2 procent op vooruit en uitkeringsgerechtigden 1,3 procent.
Verhoging vliegtaks langeafstandsvluchten
Mensen die lange afstanden vliegen, gaan vanaf 2027 meer betalen. De belasting op vluchten van langer dan 5500 kilometer wordt ruim 70 euro. Het demissionaire kabinet maakt uitzonderingen voor de voormalige koloniën zoals Aruba, Bonaire en Curaçao. Momenteel is de belasting voor alle vluchten 29,40 euro. Dat bedrag gaat straks alleen gelden voor vluchten tot 2000 kilometer.
Eerdere bezuinigingen uitgesteld of teruggedraaid
Het kabinet stelt de bezuiniging van 110 miljoen euro op het regionaal openbaar vervoer in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag uit. Hierdoor dreigden tickets flink duurder te worden. Ook de besparing op het onderwijs voor kwetsbare leerlingen wordt teruggedraaid.
Zorgpremie gaat omhoog
De zorgpremie gaat volgend jaar met ruim 3 euro per maand omhoog. Het kabinet rekent komend jaar op een maandpremie van 159 euro. Dat is nu gemiddeld 156 euro. Wel stellen verzekeraars uiteindelijk zelf de hoogte van de premie vast.
Reacties op miljoenennota
Frans Timmermans en Rob Jetten zijn kritisch
Henri Bontenbal (CDA) zegt door de begroting heen te zien dat de grote problemen als stikstof, woningbouw, migratie en het betalen van defensie niet door dit kabinet worden opgelost. Wat hem betreft, ligt die „monsterklus” bij een volgend kabinet. Frans Timmermans is niet onder de indruk van de miljoenennota. „De stilstand spat ervan af, en dat kunnen we ons niet nog een jaar permitteren”, zegt de GroenLinks-PvdA-leider.
D66-leider Rob Jetten noemt de miljoennota een „sof”. „Terwijl Nederlanders vragen om moed, visie en oplossingen: voor een betaalbaar huis, goed onderwijs en het klimaat.” Volgens hem worden problemen door het demissionaire kabinet naar de toekomst doorgeschoven. Ook vindt de leider van de sociaalliberale partij vindt dat de politiek kansen laat liggen en dat ruziemakers de toon bepalen.
Dat de plannen van het kabinet heel beperkt zijn, is volgens hem ook geen verrassing. Een demissionair kabinet past vooral op de winkel. Het biedt volgens Jetten wel kansen om met de Kamer een aantal bezuinigingen ongedaan te maken, zoals in het onderwijs.
Ook SP, Partij voor de Dieren en Volt uiten ontevredenheid
De SP ziet in de begroting weinig positiefs. Partijleider Jimmy Dijk noemt specifiek de bezuinigingen op onderwijs en zorg en het verkorten van de WW. „Er wordt in de plannen gerekend op forse huurverhogingen en er wordt niet geïnvesteerd in nieuwe woningen, ondanks de woningnood”, aldus Dijk.
De Partij voor de Dieren heeft geen goed woord over voor de miljoenennota van het demissionaire kabinet. „Dit kabinet heeft Nederland moreel failliet gemaakt”, reageert partijleider Esther Ouwehand. „Dit kabinet maakt alle grote problemen alleen maar erger. Ze gooien olie op het vuur van de klimaat- en natuurcrisis. Met extra fossiele subsidies, en natuurbeleid wordt actief gesaboteerd.”
De pro-Europese partij Volt is bijzonder ontevreden over begroting. „Deze miljoenennota is eerder een nulnota: alles blijft bij het oude. Klimaat is daarin de grote verliezer. Weer kiezen VVD en BBB voor de waan van de dag in plaats van de toekomst”, laat partijleider Laurens Dassen weten.
Er worden volgens hem weinig keuzes gemaakt en heel veel vooruitgeschoven. Verder gaat er naar zijn mening onvoldoende geld naar klimaat, terwijl wel belastinggeld gaat naar vervuilende bedrijven. „Tijd voor nieuwe ideeën van een nieuwe generatie die wél kneiterprogressieve keuzes durft te maken.”
Rechtse oppositiepartijen verdeeld
Volgens Joost Eerdmans van JA21 staan in de begroting enkele verstandige keuzes. Maar er is niets terechtgekomen van het terugdringen van de asielinstroom, vindt hij. „Terwijl dat de grootste belofte was van dit kabinet.”
Eerdmans is tevreden dat de koopkracht er iets op vooruit zal gaan en dat er meer geld voor de gevangenissen komt. Ook juicht hij het schrappen van de CO2-heffing toe. Aan de andere kant noemt hij het halveren van het eigen risico onverstandig en hekelt hij de verhoging van de vliegtaks voor langeafstandsvluchten.
Het demissionaire kabinet geeft veel te veel geld uit, waarvan de middenklasse de dupe is, laat Forum voor Democratie (FVD) weten. „Onder het kabinet-Schoof zien we een roekeloze uitgavendrift bij de Rijksoverheid.” Het geld gaat vooral volgens de partij naar „linkse hobby’s”, zoals een duurzame economie. Ook keert FVD zich tegen migratie uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Er moet een einde komen aan de „spilzucht” van het kabinet en er moet een veel kleinere overheid komen, aldus FVD.
De SGP ziet de koers van het demissionaire kabinet veranderen en dat baart de SGP zorgen. „Het VVD/BBB-kabinet laat gezinnen in de steek, en zet fundamenteel verkeerde stappen op abortus en Israël”, stelt Chris Stoffer van de orthodox-christelijke partij. Er is volgens hem te weinig aandacht in de miljoenennota voor de „penibele positie van veel gezinnen”.
