Nederlanders maken zich steeds meer zorgen over de staat van de wereld. Vooral het idee dat internationale regels en afspraken onder druk staan, zorgt voor onrust. Tegelijkertijd leeft het gevoel dat Nederland onvoldoende voorbereid is op een wereld waarin macht steeds vaker boven recht lijkt te gaan.
Dat blijkt uit de nieuwste editie van Tussen Hoop en Vrees, een jaarlijkse peiling van Instituut Clingendael naar de internationale ontwikkelingen die Nederlanders als bedreigend of juist hoopgevend ervaren.
Angst voor een wereld waarin macht de toon zet
Waar eerdere edities van de peiling sterk werden beïnvloed door gebeurtenissen als de Russische invasie van Oekraïne, de energiecrisis en het geweld in het Midden-Oosten, valt in 2026 vooral één ontwikkeling op: de groeiende vrees dat de internationale rechtsorde afbrokkelt.
Respondenten schetsen een beeld van een kwetsbaar Nederland in een wereld waarin geopolitieke machtsverhoudingen steeds belangrijker worden. Het gevoel leeft dat internationale afspraken minder vanzelfsprekend zijn en dat landen vaker hun eigen belangen met harde hand verdedigen.
Volgens de onderzoekers is die zorg de sterkste stijger in de lijst van internationale dreigingen.
Cyberaanvallen en sabotage blijven grootste zorgen
Toch zijn niet alle zorgen nieuw. Al jaren staan hybride dreigingen hoog op de lijst van angsten. Daarbij gaat het vooral om cyberaanvallen en fysieke sabotage van belangrijke infrastructuur.
Ook in de editie van 2026 blijven deze risico’s de grootste bron van zorg. Nederlanders vrezen dat vitale voorzieningen kwetsbaar zijn en dat digitale aanvallen steeds grotere gevolgen kunnen hebben voor de samenleving.
Hoop op een sterker en weerbaarder Nederland
Tegenover die zorgen staan ook duidelijke wensen voor de toekomst. Veel Nederlanders putten hoop uit maatregelen die de weerbaarheid van het land kunnen vergroten.
Zo wordt het versterken van de Nederlandse maakindustrie genoemd als een belangrijke stap. Ook betere bescherming tegen cybersabotage en een duurzame wapenstilstand tussen Rusland en Oekraïne worden gezien als ontwikkelingen die vertrouwen kunnen geven.
Daarnaast zien respondenten kansen in internationale samenwerking. Vooral gezamenlijke afspraken over migratie, de aanpak van belastingontwijking, het tegengaan van de verspreiding van kernwapens en de bestrijding van grensoverschrijdende drugscriminaliteit worden als hoopvolle ontwikkelingen beschouwd.
Rode draad door de jaren heen
Volgens Clingendael laat de peiling zien dat actuele geopolitieke gebeurtenissen weliswaar invloed hebben op hoe Nederlanders naar de wereld kijken, maar dat sommige zorgen opvallend constant blijven.
De angst voor cyberdreigingen en sabotage is al jaren aanwezig. Tegelijkertijd bestaat er een blijvende behoefte aan meer bescherming van de Nederlandse samenleving tegen militaire, economische en digitale risico’s, en tegen ongereguleerde migratie.
De boodschap van de peiling is daarmee dubbel: Nederlanders kijken met zorg naar een onzekere wereld, maar zien tegelijkertijd mogelijkheden om de weerbaarheid van het land te vergroten. Juist in die combinatie van onzekerheid en vertrouwen bevindt Nederland zich volgens de onderzoekers momenteel letterlijk tussen hoop en vrees.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Marit (33) viel na een werkborrel, liep een hersenschudding op en is 18 maanden verder: ‘Dacht dat ik nooit beter zou worden’
- Phyleen (36) kreeg kanker en weet nu wat níét helpt: ‘Zeg niet zomaar dat je er voor iemand bent’
- De Beleggingsrekening van Petra (39): ‘Ik hoop dat ik eerder kan stoppen met werken’
- Kamperen in Europa fors duurder: in deze 5 landen betaalt een gezin het meest per nacht
- Onderzoek: ook als je verder gezond eet, kunnen deze populaire voedingsmiddelen funest zijn voor je concentratie
