Gastro-enteroloog en Harvard-onderzoeker Trisha Pasricha (37) stelt dat veel mensen hun darmen verkeerd behandelen. Volgens haar beïnvloeden die niet alleen de spijsvertering, maar ook concentratie, weerstand en zelfs het brein.
Pasricha is arts, Harvard-wetenschapper en columnist voor The Washington Post. Ook Metro belichtte vaker haar adviezen over gezondheid, zoals dit trucje om een hoge hartslag te verlagen. Door haar rol als columnist bereikt ze meer mensen dan slechts wie ze in haar spreekkamer ziet.
In het kort
- Gastro-enteroloog Trisha Pasricha stelt dat veel mensen hun darmen verkeerd behandelen en ‘verkeerd poepen’.
- Ze schreef een boek dat basiskennis over darmen toegankelijk maakt en het stigma rond poep doorbreekt.
- Volgens haar veroorzaken ultrabewerkte voeding en weinig vezels veel spijsverteringsproblemen.
- Een normale stoelgang verschilt per persoon, maar moet moeiteloos gebeuren en het leven niet verstoren.
- De darmen vormen een eigen zenuwstelsel en communiceren via de nervus vagus intensief met het brein.
- Pasricha koppelt hersenmist, concentratieproblemen en weerstand aan darmgezondheid en het microbioom.
- Voor betere darmen raadt zij aan meer en gevarieerde vezels en probiotische, gefermenteerde voeding te eten.
- Ze pleit ervoor de darmen te behandelen als een ‘brein’ en als een hoofdorgaan te beschermen.
Waarom zegt Trisha Pasricha dat we ‘verkeerd poepen’?
Ze noemt de rol van columnist een serieuze taak. „Met fact checking, het afwegen van woorden, geen valse beloftes maken en vasthouden aan de wetenschap. Eigenlijk doen we in de medische wereld hetzelfde. Met realistische, maar wetenschappelijke adviezen. Daarnaast is er in de spreekkamer ook gewoon vaak tijdgebrek. Tijdens zo’n doktersbezoek gaat het toch vaak over één symptoom, onderzoek of behandeling. Daar is bijvoorbeeld geen tijd om urenlang te praten over de werking van de darmen. Maar het ontbreekt bij veel mensen aan kennis over dat soort zaken. Met mijn column kan ik die informatie veel breder communiceren.”
Haar boek Alles wat je over je darmen moet weten, heeft in de Engelstalige versie de titel We’ve been pooping all wrong. De dokter legt uit waarom we volgens haar verkeerd poepen. „40 procent van de Amerikanen zegt dat hun spijsvertering hun dagelijkse leven verstoort. Dat is een groot aantal mensen en dat zie ik ook terug bij mijn patiënten. Vaak weten mensen niet hoe hun darmen of lichaam werken. Oftewel, ze poepen verkeerd.”
Eerder sprak Metro ook met de Belgische wetenschapper en darmflora-expert Rosemarie de Weirdt over hoe je jouw darmflora gezond houdt.
Waarom weten we zo weinig over onze darmen?
Pasricha vervolgt: „De meeste mensen gaan er vanuit dat ze goed poepen, simpelweg omdat ze poepen. Maar het feit dat we er automatisch vanuit gaan dat het allemaal wel goed zit, is de reden waarom zoveel mensen problemen hebben met hun darmen. Het boek is bedoeld voor iedereen, dus niet alleen mensen met een ziekte of aandoening, die geïnformeerd moet worden over de darmen. Informatie die ik het liefst aan iedere patiënt in mijn praktijk zou willen geven, maar ook aan kinderen en scholieren. In mijn ogen is het namelijk een basiseducatie die we niet krijgen. Het boek maakt die informatie toegankelijk voor een groot publiek.”
Maar ook het stigma en de schaamte rondom darmgezondheid mogen er wat de arts betreft wel wat meer vanaf. „Als je voorbij die schaamte gaat, kom je er namelijk achter hoe interessant de darmen zijn. Zoals bijvoorbeeld de relatie tussen darmen en het brein, het enterische zenuwstelsel en het microbioom. Door de schaamte en het stigma rondom poep leren veel mensen niet over de andere interessante facetten van de darmen. Het gesprek stopt omdat het ‘vies’ is en we praten er liever niet meer over. Maar poepen is slechts een van de honderden dingen die je darmen doen.”
Hoe verstoren smartphones, ultrabewerkt eten en stress onze darmen?
Dat stigma op darmgezondheid werkt dus niet mee, maar er zijn volgens de arts meer redenen waarom zoveel mensen spijsverteringsproblemen ervaren. „Ook het moderne leven heeft er invloed op. In de laatste veertig à vijftig jaar zijn we meer ultrabewerkte voeding en minder vezels gaan eten. Daarnaast zijn wc’s niet per se ontworpen voor een gezonde stoelgang. Ook zijn we afgeleid door onze smartphones en krijgen we gezondheidsadviezen niet meer per se van een arts, maar vinden we die online. Allemaal problemen en ontwikkelingen die onze grootouders eigenlijk niet kenden. Dat betekent niet dat we er niks aan kunnen doen. We moeten alleen wel op de hoogte zijn over wat het met ons lichaam doet en wat voor veranderingen we daarin kunnen aanbrengen.”
Eerder vertelde ook huisarts Staf Hendrickx tegen Metro over de impact van ultrabewerkte voeding en hoogleraar Martijn Brouwers waarschuwde voor de overvloed aan suiker in onze maatschappij.
Wat is eigenlijk een normale stoelgang?
Overigens benadrukt Pasricha dat er nogal wat diversiteit mogelijk is in spijsvertering en bijvoorbeeld het aantal toiletbezoeken. Daarin bestaat niet één juiste manier. „Ik denk dat veel mensen geloven dat je dagelijks één keer poept en dat deze drol eruitziet als een perfect gevormde worst. Dat is inderdaad prima. Maar er zijn meer mogelijkheden. Sommigen gaan om de dag voor de grote boodschap, terwijl anderen pas op dag drie moeten poepen en weer anderen drie keer per dag naar het toilet gaan. Al die manieren zouden normaal kunnen zijn, afhankelijk van wat er gaande is in jouw leven en lichaam.”
Ze schetst een voorbeeld: „Als jij veel vezels eet (overigens haalt 95 procent van de Amerikanen de vezelnorm niet) dan zul je merken dat je vaker moet poepen. Dan kan het zijn dat je drie keer keer per dag naar de wc moet. Dat kan heel normaal zijn. Maar stel, jij bent iemand die normaal gesproken om de dag moet poepen en ineens drie keer per dag moet, dan kan het zijn dat er iets speelt. Als je stoelgang je dagelijkse leven verstoort, kan het zijn dat er iets aan de hand is. Maar dat verschilt dus per individu.”
95 procent haalt de vezelnorm niet: hoe schadelijk is dat?
Dat 95 procent van de Amerikanen de vezelnorm niet haalt, komt volgens de arts doordat 60 procent van hun dieet afkomstig is uit ultrabewerkte voeding. „Ultrabewerkte voeding is laag in micronutriënten en vezels. Daarnaast zitten er in ultrabewerkte voeding allerlei extra chemicaliën en stoffen die de darmen kunnen beschadigen en microscopische ontstekingen kunnen veroorzaken. Daarnaast krijg je via ultrabewerkte voeding een hoop stoffen niet binnen die je wel nodig hebt.”
Ze vervolgt: „Ik ben geen voorstander van het obsessief tellen en berekenen van alles, maar ik moedig wel aan om eens een dag of een week bij te houden hoeveel vezels je binnenkrijgt”, vertelt Pasricha verder. „Een veelvoorkomend eetpatroon bij Amerikanen is bijvoorbeeld ultrabewerkte cornflakes of muesli bij het ontbijt, als lunch een sandwich of hamburger en als avondeten kip en patat. Op die manier is het vrij gemakkelijk om weinig vezels binnen te krijgen. Het ontbreekt aan groenten en fruit in veel van dat soort maaltijden. Maar ik hoop dat de Nederlanders dat iets beter doen”, lacht ze.
Er zijn wel een aantal graadmeters voor een gezonde stoelgang, aldus de dokter. „Het moet moeiteloos gaan. Niemand zou twintig minuten lang op het toilet moeten zitten. Het moet snel en makkelijk gaan en niet je dagelijkse of sociale leven beïnvloeden.”
Waarom noemen wetenschappers de darmen een tweede brein?
Pasricha omschrijft in haar boek ook de relatie tussen het brein en de darmen. Volgens haar is dat namelijk een interessant fenomeen. „De darmen hebben, net als het brein, miljoenen zenuwcellen die een netwerk vormen. In de darmen noemen we dat het enterische zenuwstelsel en dit netwerk produceert neurotransmitters, net zoals dat ook in het brein gebeurt. Deze twee ‘breinen’ zijn evolutionair met elkaar verweven omdat sommige organismen vroeger niet eens een brein in hun hoofd hadden. Het eerste brein begon dus in de darmen en later ontwikkelde het brein in ons hoofd zich.”
„Deze twee breinen communiceren via de nervus vagus, de belangrijkste zenuw van het lichaam”, vertelt ze verder. „Door die evolutionaire relatie tussen darmen en brein ervaren we reacties van stress, spanning of angst, bijvoorbeeld direct in onze buik. Maar ook ‘vlinders in je buik’ of het gevoel van ‘naar de wc moeten’ bij een belangrijke presentatie of zenuwen, zijn er niet voor niks. Dat soort principes kennen we allemaal, maar wat we vaak niet weten is dat veel communicatie van de nervus vagus van de darmen naar het brein gaat. Communicatie over de voeding die we eten of hoe het microbioom reageert op stress, beweging of slaap. Dat bepaalt weer hoe neurotransmitters of ontstekingsremmende stoffen worden geproduceerd en effect hebben op onze hersenen. Het gaat al langer over hoe het brein de darmen beïnvloedt, maar de laatste decennia, en ook in mijn boek, gaat het steeds meer over hoe de darmen het brein beïnvloeden.”
Kan een ongezonde darmflora hersenmist veroorzaken?
Onder meer het vaker genoemde fenomeen brain fog wordt tegenwoordig vaker aan de darmen gelinkt. Pasricha beaamt dat. „Brain fog of hersenmist is een symptoom dat door allerlei oorzaken kan komen. Maar uit onderzoek blijkt dat een van de oorzaken in relatie staat tot de darmen. Zo zie je dat brain fog vaak voorkomt bij chronische ziekten rondom de darmen of spijsvertering. Deze mensen ervaren problemen met hun geheugen of concentratie. Hoewel hier meer onderzoek naar gedaan moet worden, toont het wel de relatie tussen het microbioom en het brein aan.”
De arts geeft daar nog iets meer toelichting over. „Dat heeft te maken met het feit of het microbioom wel of niet de voering van de darmwand beschermt. En dat is weer afhankelijk van hoe dat microbioom gevoed is. De verbinding naar het brein kan namelijk heel snel werken. De microben die het microbioom produceert, kunnen namelijk in de bloedsomloop terechtkomen en langs de hersenbarrière gaan, waardoor het effect snel kan zijn. Bijvoorbeeld als je veel ultrabewerkte voeding hebt gegeten en je voelt dat je minder concentratie hebt of dat je slechter kunt focussen. Daaraan kun je zien dat de hersenmist veroorzaakt kan worden vanuit de darmen.”
Welke drie veranderingen verbeteren je darmgezondheid direct?
Dat geldt ook voor het immuunsysteem en onze weerstand. „De eerste barrière tussen de buitenwereld en ons lichaam lijkt misschien de huid, maar in mijn ogen zijn dat de darmen. Alles wat we in ons lichaam stoppen, kan namelijk slechte stoffen bevatten en het is de taak van de darmen om dat te bevechten. Daarom zijn de darmen zo’n belangrijk immuun-orgaan. Veel immuuncellen leven in de darmen omdat daar bijvoorbeeld het eerste contact plaatsvindt, op allerlei verschillende niveaus, met bacteriën, virussen en chemicaliën. Als we onze darmen niet goed behandelen, kunnen die bacteriën, virussen of andere stoffen die je liever buiten de deur houdt, voorbij ons immuunsysteem gaan en in ons lichaam terechtkomen.”
Mocht je je darmgezondheid willen verbeteren, dan raadt de dokter nogmaals aan om je eetpatroon onder de loep te nemen. „Het is belangrijk om meer vezels te eten, maar dat is niet het enige. Het is een fundamenteel onderdeel, maar als je de vezels tackelt, zijn er nog twee dingen die ik belangrijk vind. Namelijk dat je eetpatroon niet alleen vezelrijk moet zijn, maar ook gevarieerd. Met diverse soorten vezels van verschillende planten. Hoe gevarieerder jouw dieet is, hoe gevarieerder jouw microbioom wordt. En nog zo’n belangrijk onderdeel voor gezonde darmen is: eet meer probiotische voeding. Oftewel, gefermenteerde voeding zoals zuurkool, Griekse yoghurt of kimchi.”
Je darmen behandelen als hersenen
Volgens Pasricha zijn veel bekende gezondheidsadviezen voor de hersengezondheid net zo relevant voor de darmen. „Als je je darmen net zo leert te behandelen als het brein, dan zal dat ook veranderen hoe je met je gezondheid omgaat. De darmen zijn niet slechts de afvoer richting het toilet, het is een brein. Als je dat erkent, zal je de darmen behandelen als een van de belangrijkste organen in je lichaam en ze beschermen. Net zoals we ons brein ook willen beschermen met een fietshelm of gifstoffen mijden die ons brein kunnen vergiftigen. Terwijl we onze hersenen beschermen, stoppen we allerlei troep in onze darmen. We behandelen de darmen als dat afgewezen en losstaande orgaan waar we weinig over praten. Maar als we het op waarde leren schatten, zal dat ook veranderen hoe we met onze darmen omgaan.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Lucie (39): ‘Ik laat mijn kinderen de laatste schoolweek thuis vanwege de drukte’4
- Nieuw onderzoek onder huisdiereigenaren: katten verbeteren humeur, maar verhogen soms stress
- Is helemaal suikervrij eten echt zo gezond? Nieuwe studie trekt het in twijfel
- Reisexpert ziet opvallende trend: zo besparen vakantiegangers honderden euro’s
- Koemelk gezonder dan havermelk of amandelmelk? Nieuw onderzoek zegt van wel
