Eén appje van ‘de bank’, een te goed om waar te zijn-deal of een charmante klusjesman met gladde praatjes: tegenwoordig is alles mogelijk. In Opgelicht spreekt Metro lezers die zijn opgelicht, zodat dat jou hopelijk niet overkomt. Deze week vertelt Marcel hoe een ogenschijnlijk normale mail van zijn manager hem duur kwam te staan. Naïma Ouled L’Kadi van OMG Games geeft tips.
Marcel (41): „Ik werk op de financiële afdeling van een middelgroot bedrijf. Facturen betalen en betalingen controleren is letterlijk mijn werk. Je zou dus denken dat ik hier nooit in zou trappen, maar toch gebeurde het.
Mail van de manager
Het begon met een mail van mijn manager. Hij zat volgens zijn agenda die ochtend in een lange vergadering. In de mail stond dat hij was vergeten een factuur door te zetten en of ik die ASAP kon betalen. Het ging om een factuur van 4950 euro. Mijn manager heeft wel vaker lastminute dingen, dus ik keek er eigenlijk niet raar van op.
In de mail stond een factuur en een bankrekeningnummer. Alles zag er normaal uit: onderaan stond zelfs de handtekening die hij altijd gebruikt. Ik dacht daardoor: prima, dit regel ik direct wel even. Dus ik maakte het bedrag over, 4950 euro. Gewoon, zoals ik dat met andere facturen ook doe.
Grote fout gemaakt
Pas later bleek dat er iets helemaal mis was. Twee weken later kwam er bij het bedrijf ter sprake dat een betaling niet klopte. Mijn manager vroeg of ik die betaling toevallig had gedaan. Toen ik zei dat ik dat naar aanleiding van zijn mail had gedaan, keek hij me verbaasd aan. Hij had die mail nooit gestuurd.
We zijn toen meteen het e-mailadres gaan bekijken. En toen zagen we het: het e-mailadres leek identiek, maar er zat één klein verschil in. In plaats van het normale e-mailadres, stond er tussen zijn voor- en achternaam een puntje. Ik voelde mijn maag letterlijk omdraaien. Ik had dus bijna 5000 euro overgemaakt naar een oplichter. Ik schaamde me kapot.
Officiële waarschuwing
Ik kreeg de dag daarna een officiële waarschuwing. Niet omdat ze dachten dat ik het expres had gedaan, maar omdat de procedure is dat zulke betalingen altijd gecheckt moeten worden bij mijn manager. Vergadering of niet.
Dat moment vergeet ik nooit meer. Ik voelde me nog een tijd slecht, juist omdat dit mijn werk is. Ik hoor dit gewoon goed te checken, maar het laat wel zien hoe slim dit soort oplichters te werk gaan. Sindsdien kijk ik echt alles drie keer na. En als iemand schrijft dat iets ‘met spoed’ moet, ga ik juist extra goed kijken.”
Tips van Naïma van OMG Games
Naïma Ouled L’Kadi van OMG Games is goed onderlegd in geldzaken en deelt wat tips:
„Marcel werkt in de financiële sector. Daardoor denk je dat oplichting hem niet zo makkelijk zal overkomen, want facturen betalen en betalingen controleren is toch zijn dagelijkse werk? En toch overkwam het hem. Eén puntje tussen voor- en achternaam, dat was het enige verschil in het mailadres. Verder klopte alles, zoals de handtekening, het moment dat zijn manager in een vergadering zat en dat ‘hij’ zei dat hij vergeten was de factuur door te zetten.
Onder druk handelen we anders
Marcels verhaal is geen verhaal over onoplettendheid. Dit is een verhaal over hoe goed oplichters de menselijke psyche begrijpen. Als alles klopt, waarom zou je dan argwaan hebben? De mail activeerde vertrouwen, herkenning en urgentie. Onder druk handelen we anders. Als we een fout maken, wordt het vaak bestempeld als dom. Maar waarom meteen kritiek uiten?
Oplichters weten hoe het brein onder druk werkt. Ze wachten niet op willekeurige slachtoffers. Ze selecteren, observeren en slaan toe op het moment dat je verdediging het laagst is. De focus ligt op schaarste en vertrouwen en dit geval speelde hiërarchie nog een rol. Het zijn net roofdieren die op het juiste moment met de juiste tactieken de aanval op hun prooi inzetten.
Vertrouwen is geschaad
Marcel voelt zich er rot onder. Begrijpelijk, je bent opgelicht. Dit heeft niets te maken met dat je expres niet goed hebt gehandeld. Je vertrouwen is geschaad en misschien spelen gevoelens als gezichtsverlies en een deuk in je eigenwaarde een rol.
Dat is precies wat ik bedoel als ik zeg: geld gaat niet over geld. Geld gaat over jou. Over hoe jij reageert als iemand inspeelt op je vertrouwen. Over of jij jezelf kent in een situatie waarin druk meespeelt. Financiële educatie gaat niet alleen over budgetten en bonnetjes. Het gaat over gedrag onder stress. Over herkennen wanneer iemand jouw overlevingsreflexen gebruikt tegen jou. Er is zo onwijs veel oplichting in de wereld, dat herkennen en ermee leren omgaan zouden we ook in financiële educatie moeten opnemen. Dit blijven negeren zou in ieder geval dom zijn.
Drie praktische dingen die iedereen zou moeten weten:
- Controleer het IBAN altijd tegen eerdere facturen in je systeem.
- Volg de procedure ook als het ongemakkelijk voelt richting een leidinggevende.
- Bel bij twijfel. Een factuur met een nieuw rekeningnummer is een rode vlag.”
Naïma Ouled L’Kadi is al 16 jaar werkzaam binnen de schulden- en armoedesector. Daar heeft ze meer dan 1000+ mensen begeleid van een leven met schulden naar een leven zonder schulden en zicht op een geldstressvrije toekomst. Zij gelooft dat financiële educatie het antwoord is op deze problematiek en heeft een eigen bedrijf opgericht, OMG Games, waarbij ze met ervaringsgerichte financiële educatie particulieren en professionals uit het veld traint op financiële- vaardigheden, -kennis en mindset. Dat doet ze door haar eigen ontwikkelde bordspel, dat in 2024 de Saganet award gewonnen heeft voor de beste nieuwe serious game van 2024.
Meer verhalen in de rubriek Opgelicht lezen? Deze artikelen waren favoriet bij onze lezers:
- Anouk (34) kocht online een tweedehands laptop: ‘Van binnen bleek hij volledig leeg te zijn’
- Danny (32) gaf een schilder een voorschot van 2000 euro voor materiaal: ‘Hij verscheen nooit’
- Mevrouw Kooy (75) werd opgelicht: ‘Ik gaf mijn pinpas en pincode aan een ‘bankmedewerker’ en verloor mijn spaargeld’
- Marije (32) dacht dat ze met haar moeder appte, maar werd opgelicht: ‘Ik maakte 450 euro over’
