De Raad voor Cultuur wil dat Nederland meer regie neemt over kunstmatige intelligentie. In een nieuw advies pleit de raad onder meer voor een AI-heffing, een regeringscommissaris en publieke alternatieven voor bestaande AI-systemen.
Volgens de raad is er dringend actie nodig om de kracht van creativiteit te beschermen én te benutten in de snelle opmars van AI. Het advies is gericht aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en is vandaag gepresenteerd in Den Haag.
Waarom de Raad voor Cultuur AI een culturele technologie noemt
De Raad voor Cultuur benadrukt dat AI niet alleen een technische ontwikkeling is, maar vooral óók een culturele. AI-systemen worden namelijk getraind op enorme hoeveelheden bestaande culturele data: teksten, beelden, muziek en andere creatieve uitingen.
Daar zit meteen de zorg. De ontwikkeling van AI ligt volgens de raad grotendeels in handen van een klein aantal, vooral Amerikaanse technologiebedrijven die primair winstgedreven werken. „Juist omdat AI een culturele technologie is, zou de ontwikkeling niet winstgedreven maar waardengedreven moeten zijn”, zegt voorzitter Kristel Baele.
Raad wil regeringscommissaris voor AI
Om meer grip te krijgen op de ontwikkeling van AI, adviseert de raad een aantal ingrijpende maatregelen. Zo moet er een stimuleringsprogramma komen onder de naam ‘Naar een Europese AI-cultuur’. Dat moet ruimte bieden voor publieke alternatieven voor bestaande AI-technologie, in samenwerking tussen overheid, sector en bedrijfsleven.
Ook pleit de raad voor de aanstelling van een regeringscommissaris AI. Die moet verschillende ministeries bij elkaar brengen en zorgen voor één gezamenlijke koers in het AI-beleid.
Creatieve makers verliezen volgens de raad opdrachten
Daarnaast stelt de raad een maatschappelijke taskforce voor, waarin signalen uit de culturele sector worden verzameld en doorgegeven aan de overheid. Het doel: beter zicht krijgen op wat AI betekent voor makers en culturele instellingen.
Want daar liggen volgens de raad ook zorgen. Door de opkomst van generatieve AI krijgen creatieve professionals minder opdrachten, terwijl hun werk juist de basis vormt voor veel AI-modellen.
AI-bedrijven moeten betalen voor gebruik van cultuurdata
Een belangrijk punt in het advies is de oproep tot een zogeheten contentheffing voor AI-bedrijven. Bedrijven die AI-systemen aanbieden op de Nederlandse markt zouden moeten betalen voor het gebruik van culturele data waarop hun modellen zijn getraind. Die opbrengsten moeten vervolgens terugvloeien naar makers en de culturele sector, bijvoorbeeld via collectieve beheersorganisaties zoals BumaStemra.
De raad verwijst daarbij ook naar eerdere oproepen vanuit het Europees Parlement voor eerlijkere vergoedingen voor het gebruik van creatief werk in AI-systemen.
Waarom de raad juist nu wil ingrijpen
Volgens de Raad voor Cultuur is het nu het moment om richting te geven aan de ontwikkeling van AI. Niet alleen om innovatie te stimuleren, maar ook om te zorgen dat de culturele sector niet wordt overvleugeld door technologische en commerciële belangen.
Het advies, getiteld ‘Kunstzinnig boven kunstmatig: naar een waardengedreven toepassing van AI voor de culturele en creatieve sector’, is opgesteld door een commissie onder leiding van Martijn van der Steen.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- De Financiële fout van Maribel (44): ‘Ik stond garant voor de huur van mijn dochter en draai nu op voor haar huurachterstand’
- Christel (32) in Ex-treem gênant: ‘Hij verwachtte dat ik zijn financiële problemen zou oplossen’
- Xavier (33) in Geld maakt (niet) gelukkig: ‘Op mijn vijftiende draaiden mijn ouders de geldkraan dicht’
- Eva Munnik over erfbelasting: ‘Het volk voelt haarfijn aan wanneer de overheid aan ordinaire diefstal doet’
- Financiële val na een scheiding: Jelka (45) bouwde 9000 euro schuld op en leefde drie jaar onder bewind
