Trauma bonding is een van de populairste relatiebegrippen op TikTok, maar officieel bestaat die diagnose niet. Klinisch psycholoog-psychotherapeut Wendy Weijts (52) en gz-psycholoog Fleur van Hensbergen (36) van GGZ Noord-Holland-Noord leggen uit wat mensen vaak verkeerd begrijpen én welke signalen wél serieus zijn.
Zodra je op het internet verzeild raakt in content over giftige relaties of andere relatieproblematiek, is de kans groot dat ook de term trauma bonding voorbijkomt. Maar Wendy benadrukt dat een traumaband geen officiële classificatie is binnen de psychologie. „De definitie is op het internet ontstaan. Maar er bestaan wel relatiedynamieken waarin emotionele afhankelijkheid ontstaat. In zo’n partnerrelatie ga je geloven dat je emotioneel gezien niet zonder de ander kan.”
Bestaat trauma bonding volgens psychologen eigenlijk wel?
Fleur: „Je ziet in dit soort relaties dat de positieve momenten zich sterk kunnen afwisselen met de negatieve momenten. Momenten van liefde, steun en prettig contact wisselen af met ongewenst gedrag zoals controle, vernedering of in het uiterste geval mishandeling.” Volgens Wendy wekt de term de indruk dat het in deze relatie een herhaling is van een patroon dat je herkent.
„Het kan zijn dat je eerdere situaties of relaties hebt meegemaakt waarin die dynamiek ook aan de orde was. Begint de relatie met enorm veel liefde, aandacht en gezien worden, dan kan het zijn dat daarmee ingespeeld wordt op een onderliggende behoefte. Bijvoorbeeld omdat iemand in het verleden minder liefde of aandacht heeft gekend. Het kan zijn dat je veel offers of concessies doet om die liefde en aandacht te behouden of terug te krijgen.”
Hoe beïnvloeden ouders je latere partnerrelaties?
„Ieder kind wordt relatief blanco geboren”, legt Fleur uit. „Met name de relatie met je ouders, verzorgers of andere mensen in je vroege jeugd vormt een soort blauwdruk voor hoe je je opstelt tegenover mensen in de rest van je leven. Je kunt je voorstellen dat als die eerste relaties onveilig zijn geweest, dat dat ook in de rest van je leven nog effect heeft. Het risico op opnieuw een onveilige relatie aangaan, neemt toe. Mede omdat jij die grenzen niet goed kunt herkennen of stellen.”
Metro sprak vaker met experts over allerlei relatiekwesties. Zo vertelde relatiepsycholoog Nina van den Bosch wat de ‘moederrol’ in een relatie kan doen en relatietherapeut Mirella Brok vertelde waarom sommige mensen van de ene in de andere relatie ‘hoppen’.
Wat is het verschil tussen trauma bonding en intieme terreur?
Fleur benadrukt dat de term traumaband bij hen in de spreekkamer niet vaak wordt gebruikt. „Maar er is wel meer aandacht voor de term intieme terreur. In die twee termen is overlap te herkennen. Bij intieme terreur gaat het meer over het motief van de pleger. Trauma bonding lijkt meer te gaan over het slachtoffer.”
Wendy: „Je ziet in dit soort dynamieken veel onderliggende angst. Angst om weg te gaan uit de relatie, angst om zaken bespreekbaar te maken en angst voor eventuele gevolgen. Die angst zorgt weer voor vermijding. Vermijding en angstklachten zien wij in de spreekkamer wel veel terug.”
Fleur vult aan: „Overigens komen niet-helpende dynamieken heel veel voor in partnerrelaties. Maar dat hoeft niet altijd ernstige vormen aan te nemen en komt in veel gevallen van twee kanten. Relaties zijn in de meeste gevallen toch vaak een soort dans. Niet een getouwtrek waarbij de een trekt en de ander volgt.”
Wendy vergelijkt de traumaband met een term die wel uit de psychologie komt, namelijk hechtingsstijlen. „Je ziet bij trauma bonding overlap met mensen die onveilig of angstig gehecht zijn in hun voorgeschiedenis. Dat aantrekken en afstoten zie je ook later weer terug in relaties. Een angstige of ambivalente hechtingsstijl en wat nare ervaringen in een leven, kunnen ervoor zorgen dat je een relatie kiest waarin veel angst voorkomt.”
Welke 5 signalen wijzen op een ongezonde relatiedynamiek?
De psychologen sommen een aantal signalen van hechtingsproblematiek, of een ongezond patroon, op, waar je volgens hen voor moet waken. Wendy: „Eén daarvan is wanneer je je steeds verontschuldigt en het idee hebt dat je harder je best moet doen. Maar nog een signaal is als de dialoog tussen twee partners verdwijnt en de schuld eigenlijk altijd bij één persoon ligt. Als je in die schuld gaat geloven, dan is het zorgelijk.”
Fleur noemt ook isolatie als signaal van een ongezonde relatiedynamiek. „Als je ziet dat de rest van het netwerk steeds verder weg komt te staan, bijvoorbeeld. Voor ieder mens is het gezond om meerdere relaties te hebben, zoals een partner, maar ook vriendschappen, collega’s of kennissen. Dat moet naast elkaar kunnen bestaan.”
Waarom TikTok psychologische termen vaak te simpel maakt
Er lijkt anno 26 veel aandacht voor allerlei termen uit de psychologie. Volgens Fleur is dat enerzijds een goede zaak. „Mensen zoeken laagdrempeliger hulp en therapie is veel geaccepteerder. We staan ook meer open voor mensen die een classificatie hebben en vinden dat minder eng. Tegelijkertijd is dat misschien ook het probleem. We nemen sommige zaken minder serieus en gebruiken termen in verkeerde context. Daardoor zijn de verwachtingen van hulp niet altijd meer even realistisch.”
Ze vervolgt: „Het verschil tussen bijvoorbeeld het meemaken van een ingrijpende gebeurtenis en getraumatiseerd zijn, raakt dan verward. Je kunt iets meemaken wat objectief gezien naar is, maar als jij geen klachten hebt, hoef je daar niet per se iets aan te doen. Verwerking is namelijk een normaal onderdeel van het leven. Maar ik krijg ook weleens de vraag: ‘Leer mij omgaan met mijn narcistische ex’. Daarin zie je die onrealistische verwachtingen terug. Het is al ingewikkeld genoeg als de narcistische ex niet meekomt voor behandeling, maar als mensen tegelijkertijd hebben bedacht dat het allemaal door die narcistische ex komt, dan zijn ze zelf niet meer zo bereid om naar hun eigen gedrag te kijken.”
Psychologen over therapietermen
We zijn dus geneigd om te strooien met therapietermen. Zeker op social media. „Classificaties als autisme, depressie, trauma en bijvoorbeeld ook een dissociatieve identiteitsstoornis (DIS) zijn een tijdje best wel ‘hip’ geweest op social media”, stelt Fleur. „Maar DIS is een complex psychiatrisch beeld dat eigenlijk heel weinig voorkomt.”
Wendy haakt in: „Het kan ook zo zijn dat iemand er helemaal van overtuigd is dat hij of zij EMDR wil, maar tegelijkertijd helemaal niet op de hoogte is van wanneer EMDR als behandelvorm wordt ingezet. Als jij iets ingrijpends hebt meegemaakt, dan heb je een natuurlijk verloop van herstel en heb je je eigen veerkracht. Het idee dat jij EMDR nodig hebt, is hetzelfde als niet goed kunnen slapen en direct slaapmedicatie gebruiken. Wij proberen ons vanuit de psychologie juist op de persoonlijke veerkracht en het herstelvermogen te richten. Want dat gaat je altijd helpen bij tegenslagen in het leven.”
@ggznoord_holland_noord Deel 3 | Slecht slapen en wat je ertegen kunt doen.
Klinisch psycholoog Wendy geeft je tips om je slaap te verbeteren. Wist je ook dat psychische klachten erger kunnen worden door slecht
Klinisch psycholoog Wendy geeft je tips om je slaap te verbeteren. Wist je ook dat psychische klachten erger kunnen worden door slecht 
slapen? En het wordt ook niet altijd besproken in de behandeling bij mentale problemen. Dus ben je in behandeling en slaap je niet goed? Laat dit dan weten aan je behandelaar. Informatie op TikTok
„80 procent van de mensen maakt in het leven iets mee waar je eventueel klachten van kunt krijgen als we spreken over trauma”, aldus Fleur. „Maar slechts 8 procent ontwikkelt daadwerkelijk klachten. Mensen mogen soms best wat meer vertrouwen op de natuurlijke veerkracht.” Al werkt het volgens Fleur ook de andere kant op. „Er is ook nog steeds een groep mensen die veel te lang met klachten loopt en geen hulp zoekt.”
Als tegengeluid op alle therapiethermen en diagnoses op social media delen Wendy en Fleur via het TikTok-account van GGZ Noord-Holland-Noord video’s over allerlei onderwerpen uit de psychologie.
@ggznoord_holland_noord Deel 8| Trauma na een ingrijpende gebeurtenis? Je staat er niet alleen voor én het is behandelbaar.
In deze video legt klinisch psycholoog in opleiding Fleur van GGZ NHN uit welke vormen van traumabehandeling er zijn en hoe ze kunnen helpen bij klachten zoals herbelevingen, nachtmerries, schrikachtigheid of constante alertheid. Kort uitgelegd: 
EMDR: het naarste beeld + afleiding → de emotionele lading wordt minder 
NET (Narratieve Exposure Therapie): je levensverhaal en trauma’s chronologisch verwerken 
Vraag aan jou: heb jij (of iemand die je kent) ervaring met traumabehandeling? Wat hielp jou wel of juist niet? Wat had jij gewild dat iemand je eerder had verteld? Deel het in de comments, jouw verhaal kan iemand anders helpen Volgens Wendy is het waardevol dat er meer kennis is. „Maar wat een stuk ingewikkelder is, is om de juiste informatie te vinden en de juiste vragen te stellen. Blijf daarom praten met je sociale netwerk. Dat is een betere check dan ChatGPT of TikTok. Een open gesprek met eerlijke vragen is altijd beter”, aldus Wendy.
@ggznoord_holland_noord Deel 4 | Chat GPT is geen therapeut.
Chat GPT kan geen diagnoses stellen. Bij echte psychische klachten is het belangrijk om met een professional te praten Compleet beeld
Fleur knikt. „Je kunt namelijk niet zien wat je niet ziet. Je gaat online op zoek naar wat je wel ziet. Daarom hebben mensen soms hulp van een professional nodig. Om aan de professional te vragen wat hij of zij ziet. Je eigen vragen worden online misschien wel beantwoord, maar de vragen die je zelf niet kunt stellen, niet. Waardoor je geen compleet beeld krijgt.”
Toch lijkt er een ‘honger’ te zijn naar verklaringen, diagnoses, labels, quick fixes en oplossingen. Hoe kijken de psychologen daarnaar? „De behoefte aan controle is van alle tijden”, legt Fleur uit. „Maar we hebben nu heel veel middelen en informatie beschikbaar. Het is iets menselijks om je situatie, relatie of lichaam te willen controleren, maar de middelen waarmee je dat kunt doen, kunnen wel doorschieten.”
Trauma bonding of niet?
Met eenieder die verdwaald is geraakt op het internet en zichzelf en wellicht een ander het label trauma bonding heeft opgeplakt, delen de psychologen nog een advies. Wendy: „Het kan zijn dat je je in een relatiedynamiek begeeft waar je niet blij mee bent. In een gezonde situatie moet je daarover kunnen praten met je partner. Idealiter kun je daar samen aan werken. Maar als dat gesprek moeilijk is, moedig ik je aan om steun te zoeken bij je sociale netwerk. Praat met je omgeving over jouw bevindingen en isoleer je niet.”
Maar Wendy geeft nog meer advies bij twijfels over je relatie. „Wat ook kan helpen, is het opschrijven van dynamieken. Houd een dagboek bij, zodat je patronen kunt herkennen. Soms kun je op een ander moment met een andere blik jouw ervaringen teruglezen. Schrijven en praten kunnen verhelderend werken.” Fleur beaamt dat. „En als je partner en jij daarvoor openstaan, kan een relatietherapeut goed helpen bij het inzien en doorbreken van patronen en dynamieken.”
„Het internet kan nuttig zijn om sommige zaken iets beter te begrijpen. Maar nog belangrijker is het zelf ervaren en voelen van negatieve emoties. Daar moet je het over hebben om er ook weer uit te kunnen komen”, aldus Fleur. Wendy: „Pas als je echt naar binnen gaat, kun je contact maken met de angsten die je voelt. Laat het meten, rationaliseren en verklaren een beetje los en vraag jezelf soms gewoon eens af: ‘Hoe voel ik me eigenlijk?’.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Wetenschappers zien opvallend effect: deze 30 minuten per dag helpen het geheugen van ouderen
- Recordaantal meldingen van nepagenten: zo herken je een nepagent
- Nog een bakkie koffie? ‘Ga je gang, best gezond’, zegt deze professor, ‘maar let wel hierop’
- Binnenkijken bij Connie Witteman: dit krijg je voor 9500 euro per maand aan het Vondelpark
- Hennie Huisman herkent zijn vriend Fred uit B&B Vol Liefde op tv niet: ‘Normaal lief, nu streng en knorrig’
