Waarom verdient een verpleegkundige minder dan iemand in marketing, terwijl die eerste dagelijks levens kan redden? Nu 500.000 zorgmedewerkers 7,4 procent meer loon krijgen, legt de Deense auteur Emma Holten uit waar die onderwaardering volgens haar vandaan komt.
Juist beroepen die van groot belang zijn voor anderen, zoals zorg en opvoeding, worden vaak relatief laag beloond. Maar hoe is dat zo gekomen?
Verpleegkundigen verdienen minder dan marketingadviseurs: hoe kan dat?
Volgens Holten, die onderzoek deed naar dit vraagstuk en er een boek over schreef, komt dat doordat de rol van zorg in economische theorieën en beleid grotendeels buiten beeld blijft. Daardoor kijken we vooral naar wat geld oplevert, en veel minder naar wat een samenleving draaiende houdt. Dat zegt ze in de Tegenlicht-aflevering ‘Onze economische blinde vlek’.
„Er zijn mensen die in onze samenleving banen hebben die extreem slecht betaald worden en eigenlijk helemaal geen culturele macht hebben, maar die elke dag levens veranderen, levens redden en, naar mijn mening, de hele economie draaiende houden, zowel de private als de publieke sector. Toch lijken ze grotendeels onzichtbaar te zijn”, zegt Holten.
Waarom kennis over zorg volgens Emma Holten weinig invloed heeft op beleid
Hoe ziet Holten die onderwaardering? „Wat echt frustrerend is in de zorg, is dat we eigenlijk heel veel weten over dit onderwerp. In de sociologie, in gezondheidswetenschappen, in onderwijswetenschappen, in onderzoek naar kinderen en in de psychologie beschikken we over ontzettend veel kennis over wat goed is voor mensen, wat ons gelukkig maakt en hoe we voor het lichaam zorgen.”
„Maar dat soort wetenschappen wordt helemaal niet gebruikt in beleid. Ze hebben eigenlijk geen invloed. Vraag het aan welke socioloog dan ook: word je ooit gebeld door een politicus?”, zegt Holten.
Waarom een salaris van 10.000 euro ons idee van waarde beïnvloedt
Maar hoe is die onderwaardering van zorgmedewerkers ontstaan? Holten: „In de moderne economie is de taal die we gebruiken voor waarde ‘de marktprijs’. We zeggen: oké, we hebben hier iemand die 10.000 euro per maand verdient met marketing, en daar hebben we iemand die 2000 euro per maand verdient als verpleegkundige. In de economie is het duidelijk wie de meeste waarde creëert: de persoon die 10.000 euro verdient. We nemen die manier van denken vervolgens ook over in onze cultuur: zij creëren banen, dus ze verdienen waardering. We zetten natuurlijk ook al jaren ondernemers op de cover van tijdschriften.”
„Er ontstaat dus een soort cyclus waarbij iemand een hoog salaris heeft en daardoor een hoge culturele status krijgt, en doordat die persoon een hoge culturele status heeft, blijft het salaris hoog. En zo gaat dat eigenlijk eindeloos door”, benadrukt Holten.
Hoe economische denkers zorg en onbetaald werk uit beeld lieten verdwijnen
In de Tegenlicht-aflevering wordt ook nog historische context gegeven. In de jaren 1600 begonnen filosofen en later ook economen steeds meer op een mechanische manier naar de wereld te kijken. Ze zagen de wereld als een soort machine en wiskunde werd steeds belangrijker om alles te verklaren. Mensen werden bovendien steeds meer als losse, zelfstandige individuen gezien, terwijl niemand eigenlijk helemaal zelfstandig is: we hebben allemaal anderen nodig om voor ons te zorgen en ons te helpen.
Daardoor verdwenen dingen die moeilijk in cijfers of een mechanische uitleg passen, zoals liefde, relaties en het lichaam, steeds meer naar de achtergrond. Deze dingen werden vooral gezien als iets wat bij ’thuis’ en het privéleven hoorde. Daardoor werd het een soort ‘zwarte doos’: we weten dat wat daar gebeurt belangrijk is, maar in beleid en de economie weten we nog steeds niet goed hoe we dit moeten meten of beschrijven.
Holten bedoelt dat we de wereld steeds meer zijn gaan bekijken in cijfers, geld en meetbare dingen. Daardoor lijkt het alsof minder ‘meetbare dingen’ minder waarde hebben, terwijl ze volgens Holten juist superbelangrijk zijn in het leven.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- ASR-topvrouw roept kabinet op haast te maken met problemen bij UWV: wat is er aan de hand?
- Farmaceuten melden positief resultaat in studie naar kankervaccin
- 49 procent Nederlanders praat prima over geld op eerste date, maar voor 13 procent telt het echt
- Binnenkijken in Anna Nooshins voormalige villa van 6,45 miljoen euro: zelfs de garage is bijzonder
- Tot 50 miljoen blikjes zonder statiegeld verkocht: criminelen verdienen miljoenen aan de handel
